Halal op school

In Brussel Deze Week nr. 1019 reageert ene meneer of mevrouw ‘Naam en adres bij de redactie bekend’ in een lezersbrief op het maaltijdenbeleid dat burgemeester Philippe Moureaux in de Molenbeekse gemeentescholen voert.

Nou heb ik nooit begrepen waarom iemand in een democratie als de onze een lezersbrief anoniem gepubliceerd wil zien. Tenzij men aan een congenitale vorm van lafheid lijdt. Wel begrijp ik waarom krantenredacties deze lezersbrieven publiceren. Anonieme reacties zijn niet zelden controversieel. Controverse gaat er altijd in en is goed voor de leescijfers. Maar soit, dat is een andere kwestie. Ter zake.

De gemeente Sint-Jans-Molenbeek heeft dus blijkbaar beslist om de schoolmaaltijden voortaan halal te bereiden. Dat betekent: in overeenstemming met de islamitische voorschriften voor voedselbereiding. In beginsel komt dat er op neer dat het vlees dat voor de maaltijden wordt gebruikt afkomstig is van dieren die volgens bepaalde islamitische richtlijnen werden geslacht. U moet die richtlijnen maar eens bestuderen. Als ze correct worden toegepast, valt er niks op af te dingen. Uw smaakpapillen zullen er niet onder lijden. Maar onze anonieme briefschrijver moet er dus niet van weten. Want, zo stelt hij, “met deze maatregel wordt de breuklijn tussen de gemeenschappen alleen maar groter? en de neutraliteit van de school komt in het gedrang. Bovendien verwijt hij “de ploeg van Philippe Moureaux? cliëntelisme. Politieke klantenbinding, that is.

Klantenbinding? Daar heeft onze anonieme briefschrijver een punt. Maar laat ik eens de spreekwoordelijke knuppel in het hoenderhok gooien. Wat is er mis met klantenbinding en klantgerichtheid? Het zijn principes van de marketing en de markteconomie. Die mogen toch worden toegepast? Ook in een school. Want leerlingen zijn klanten, sûr et certain.

De snackbar die ik regelmatig frequenteer verkoopt o.a. snacks met zalm, kalkoen, kip en kefta (lams- of rundergehakt). Daarmee komt men ongetwijfeld tegemoet aan de wensen van de moslimklant. Als men niet verkoopt wat de klant vraagt, dan gaat de klant elders. Zo eenvoudig is dat.

In elk zichzelf respecterend restaurant of eethuis vindt men tegenwoordig een vegetarische kaart. Soms is die karig, soms verrassend uitgebreid. Veggie-friendly noemt men dat. Met mijn vegetarische vrienden ga ik niet eten in een steakrestaurant in het quartier abattoir. En ik zal het niet wagen om in de Kartuizersstraat een chateaubriand te bestellen.

De wet van vraag en aanbod. Men verkoopt wat goed in de markt ligt. Als het merendeel van je klanten halal bereide maaltijden vraagt, dan bied je die gewoon aan. Het niet doen zou getuigen van een buitengewoon ondermaats ontwikkelde koopmansgeest.

Plat commercialisme, zegt u? Ja natuurlijk, maar mag het even? Een school is geen handelszaak, zegt u? Dat klopt, maar een school heeft wel klanten: leerlingen en vaker nog… hun ouders. U mag me gerust van marktfundamentalisme beschuldigen.

Als supermarkten, snackbars en fastfoodrestaurants een steeds groter wordende vraag naar halal-producten vaststellen en op die trend inspelen, waarom zouden scholen dat dan niet doen? Scholen bieden toch ook allerlei andere voordelen aan die niets met hun onderwijskundige opdracht te maken hebben. Waarom ze dat doen? Om de leerlingen en hun ouders te paaien natuurlijk. Vroeger lokten scholen leerlingen met warme maaltijden. Nu zijn die maaltijden niet alleen warm, maar halal op de koop toe. Mein Liebchen, was willst du mehr?

Patrick Vanhoucke
Brussel (Laken)

Share
  • fff… ik vind dit een moeilijke.
    Met hallal is niks verkeerd. Met ons eten ook niet.

    Het heeft ons jaren gekost om het juk van het catholicisme af te gooien en nu zien we dat een deel van links de islam probeert te recupereren. Ik heb daar wat moeite mee, vooral als de geruchtenmolen het ook nog eens heeft over de weerzin vanuit Moureaux’ Molenbeek tov iniatieven die de gentrificatie (en instroom van hogere inkomens) eventueel in de hand zouden werken. Feit is, een groot deel van Molenbeek is ondertussen de facto een ghetto, en het gevoel heerst dat sommigen dat goed vinden ook. Hallal op een openbare school zal dit ghetto-fenomeen alleen nog maar versterken. Is er een alternatief? Geen idee.

  • Johan

    Eten wat de pot schaft! Als ouder wensen dat hun kinderen vegetarisch, veganistisch, kosjer, halal of andere kost eten dan moet dat kunnen, maar dan wel tegen betaling van de meerkosten die dat met zich meebrengt! Halal voor iedereen omdat een minderheid dat wenst kan echt niet, net zoals het afschaffen van varkensvlees!
    Ik ben absoluut voorstander van het respecteren van individuele voedingswensen, maar het kan echt niet dat iedereen nu maar moslim moet eten, met hetzelfde argument kan je ook vlees en vis afschaffen voor iedereen… Verscheidenheid wil toch niet zeggen dat iedereen zich moet aanpassen aan een moslimminderheid?
    Halal ja, maar dan wel als alternatief naast varkensvlees niet ter vervanging!

  • Pogonus

    Als een absolute meerderheid om halal vraagt, moet aldus geschieden in naam van de democratie. (Of politici hiertoe beslissen uit oprechte betrokkenheid, is een andere vraag.)

    De link tussen halal-vlees en bepaalde voorschriften van religieuze aard is vanzelfsprekend nog steeds 100% vrijblijvend. Voor niet-islamitische kinderen blijft het gewoon “profaan” vlees, dat ze voor mijn part zelfs in een wijwatervat kunnen dopen alvorens het te verorberen. Maar dat zou ik dan weer minder aanbevelen om gastronomische redenen…

    Ik stel mij voor dat sommigen dit zien als een nederlaag tegen een oprukkend religieus “fundamentalisme”. Ik begrijp die angst, maar toch is die krampachtige afweerreactie volgens mij niet de houding die ons de beste kansen op een veilige toekomst geeft.
    Meer algemeen schijnt het mij toe dat de “horizontale” tegenstelling tussen twee culturen vooral wordt opengespannen door extremisten aan beide zijden, en zou de gematigde massa (ook van beide zijden) die moeten ombuigen tot een “verticale” tegenstelling tussen redelijke, goedmenende mensen enerzijds en onredelijke extremisten anderzijds. Verzoening en toenadering is dus de boodschap ! En een houding van “geven en nemen” lijkt mij zeer bevorderlijk voor integratie. Alleen : het moet van harte gebeuren, anders blijft de verwachte dankbaarheid uit.

  • Eten wat de pot schaft, inderdaad – de pot schaft halal-vlees, dus eten maar. 😉
    Nu serieus, ik proef geen enkel verschil tussen halal-vlees, en vlees dat als gevolg van een andere slachtingswijze verkregen werd, so what’s the point? En wat dat varkensvlees betreft, ik meen me een reportage te herinneren waarin gezegd werd dat ze in Molenbeek nog steeds varkensvlees serveren, op woensdagmiddag – wellicht die middag dat er minder kinderen blijven eten, maar het is zeker niet afgeschaft. Daarenboven is niemand verplicht halal-vlees te eten als hij/zij niet wil…

  • Allemaal juist, we moeten het ook niet overroepen en vrije keuze voor iedereen, toch enkele belangrijke nuances:

    – Niemand is verplicht hallal te eten is zoiets als niemand is verplicht een hoofddoek te dragen… we gaan deze discussie hier hopelijk niet overdoen, maar het is/was duidelijk dat ze daar in Frankrijk danig mee in de knoop lagen. Zware sociale druk versus zelfbeschikking? Het is nog lang niet uitgepraat. En het is allemaal niet zo vrijblijvend.

    – Wie zal zijn kinderen naar een school sturen waar hallal (vrije keuze) geserveerd wordt? Sommigen absoluut wel, anderen absoluut niet. Zien we daar een tweesprong verschijnen ipv integratie? Al zal het in dit geval eerder een pragmatisch aanvaarden van de realiteit betekenen, nl op deze scholen zitten amper autochtone belgen.

    – Ik zie de positieve elementen ook wel (Brussel Bad, stadswachten…) maar wie wat rondleest ziet bij een aantal intelligentsia (“de jachtpiloten van het vrije woord”) toch stilaan een zeker pessimisme en een defensieve reflex opduiken. Ik denk hierbij aan o.a. Etienne Vermeersch en het artikel van Lieven De Cauter in de Morgen link: http://ovl.indymedia.org/news/2006/02/9356.php
    Kort gezegd: onze seculiere maatschappij en de waarden die wij zo vanzelfsprekend vinden (zelfbeschikking, 1 man=1 stem, democratisch overleg…) zijn erg jong (max. 200 jaar oud) en kunnen in no time weggeveegd worden. Ik sluit mij aan bij Lieven De Cauter: we bevinden ons tussen hamer en aambeeld.
    En wat is gemeenschapsonderwijs? Het vlaggenschip van deze waarden. Ik denk dat ze in Frankrijk —de bakermat van de seculiere samenleving— daar nog net iets gevoeliger voor zijn.

  • Pogonus

    Het was onvermijdelijk dat deze discussie ons ook weer naar de Deense cartoons zou leiden.
    Feit is dat geloofskwesties per definitie a-rationeel zijn; als bepaalde uitlatingen bij een grote groep mensen nu eenmaal als bijzonder kwestend worden ervaren, is het een kwestie van respect en vooral van tact om zich hiervan te weerhouden. Wetten kunnen en mogen hier niet in tussenkomen. Ik ben een absoluut voorstander van het recht op vrije menigsuiting, maar ik ben overtuigd dat onnodige provocaties enkel de sfeer helpen verzuren en een averechts effect hebben. Al gaat het dan om fundamentele rechten en princiepskwesties die in se boven alle subjectiviteit staan (volgens ons dan toch), we moeten voor ogen zien dat het in de gegeven realiteit voornamelijk subjectieve factoren zijn die hun kansen bepalen. Laten we niet vergeten dat dit vooral een strijd is om het oordeel van de — initieel — gematigde massa.
    Ik geloof dat spanningen kunnen wegebben en dreigingen kunnen achterhaald worden, mét behoud van alle waarden die de weldenkende meerderheid lief zijn, maar dus níet door provocatie.

  • Pogonus, dat is een houding die ik ieder individu zeker zal aanraden en persoonlijk volledig bijtreedt. Het gemeenschapsonderwijs is echter een openbare instelling en dan gelden mijn inziens andere regels, zoals in Frankrijk reeds tot ten treuren toe is geillustreerd. Net zoals er in de rechtbanken geen kruisbeelden mogen hangen moeten we erop toezien dat het gemeenschapsonderwijs vrij blijft van elke (…mogelijk reactionaire kantjes van…) religie. Vandaar mijn terughoudendheid.

  • Pogonus

    Daar heb je zeker een punt, Richard; behoedzaam is geboden voor de toenemende bevolkingsgroep die de idealen van de Franse Revolutie helemaal niet genegen is.
    Daarom is het bepalen van wat kan en wat niet kan, de juiste balans vinden tussen verschillende, vaak interfererende democratische principes, soms zo delicaat als de chirurgische scheiding van een siamese tweeling. De halal-kwestie plaatst mij in ieder geval voor een dilemma, en onze meningen hieromtrent verschillen waarschijnlijk onvermoed weinig.
    Voorbeelden van dergelijk “democratisch infarct” zijn er nog: de wetten omtrent racisme en negationisme komen eigenlijk ook in het vaarwater van (daar gaan we weer:) de Vrije Meningsuiting…

  • Johan

    eten wat de pot schaft wil zeggen dat er gekookt wordt voor iedereen: moslims, joden, katolieken, vegetariërs en veganisten. Wanneer één bevolkingsgroep zegt dat vanaf nu iedereen veganistisch moet eten met het argument dat vleeseters toch geen probleem hebben met een veganistische maaltijd dan zijn we NIET juist bezig… Daarbij zijn de moslims NIET de meerderheid in Molenbeek! hooguit 8 procent zou ik zo schatten, sommigen hebben misschien een andere indruk maar ik denk niet dat dit een realistisch beeld weergeeft. Eten wat de pot schaft: liever niet Halal of Vegenastisch maar gewone kost voor iedereen: ook voor de moslim MINDERHEID!

  • Pogonus

    Hooguit 8 procent… in dát geval is er sprake van flagrante positieve discriminatie, een zet die te vergelijken is met een own goal…
    Ik zwijg al ! 😉

  • Hülya

    Ik ben er compleet volledig he-le-maal tegen…. Na 5 jaar in Molenbeek ben ik 100% anti Moureaux, ik vind dat hij wat meer zou moeten doen voor de arme autochtonen die niet meer veilig buiten kunnen en wat minder voor de anderen die al genoeg cadeaus hebben gekregen… Halal eten, en wat dan nog?? Dan kunnen we evengoed Arabische lessen geven en de hoofddoek opleggen aan de Belgen… Jaaaa Moureaux, goed bezig …!!!

  • Jan

    Wel, het enige democratische alternatief is blijkbaar Brigitte Grauwels, die wél haar mond durft opendoen en kinderen heeft die in Brussel school lopen. IK ben SP maar ik stem voor haar omdat al de anderen hun mond niet opendoen. De problemen moeten besproken en behandeld worden.

  • ik krijg hier alleen maar honger van. Smakelijk !

  • tommy1975

    Ik koop mijn ribbetjes, koteletten en hesp altijd halal!

  • Pingback: librarian.be : Halal op school()

  • Pingback: librarian.be : Halal op school()

  • Ann

    Mijn kinderen hebben een voedselallergie (1 heeft koemelk-allergie en de ander heeft een ei-allergie). In de school waar zij gaan worden de maaltijden geleverd door de Brusselse Keukens/Cuisines Bruxelloises. Aan het begin van elke maand ontvangen we het menu overzicht. Bij de vleesgrechten staat aangeduid *adaptés sans viande de porc. Ik heb contact opgenomen met de Brusselse Keukens en gevraagd of het ook mogelijk is om allergenen info te ontvangen. Dit was niet mogelijk. Mijn vraag was niet of ze de bereidingen kunnen aanpasen maar om er info over te hebben. Ik vind het dus een zeer spijtige zaak dat ze dus wel de maaltijden aanpassen voor religieuse redenen maar dit niet kunnen doen uit gezondheidsoverwegingen.

  • @ Ann: Om de redenering in de stijl van mijn artikel door te trekken: het is slechts een kwestie van afwachten. Als er voldoende kinderen met een voedselallergie naar deze school gaan, dan zal men eerst informatie geven en daarna misschien zelfs maaltijden aanbieden die rekening houden met bepaalde allergieën. Het is een een eenvoudig economisch principe: de vraag creeërt het aanbod.

  • Tom

    En ‘t is natuurlijk ook een stuk makkelijker om te weten of er varkensvlees in uw eten zit dan te weten welke allergenen er zoal in zitten. Omdat er tientallen allergenen zijn waar op gelet moet worden en omdat die over het algemeen een stuk minder opvallend zijn dan de aanwezigheid van brokken varkensvlees. Aan een pannenkoek ziet ge niet in een oogopslag dat er melk en eieren in zitten.
    Niet dat ik vind dat allergenen niet belangrijk vind, ik vermeld het gewoon even dat dat ook wel een reden kan zijn, dat het simpelweg veel meer moeite en kennis vergt om de allergeneninfo erbij te zetten. Varkensvlees valt meer op als het in uw stoofpot zit.

  • tommy1975

    Citaat: Aan een pannenkoek ziet ge niet in een oogopslag dat er melk en eieren in zitten.

    Hoe maak jij pannenkoeken?
    Er is btw meer kans dat er varken in kebab zit dan dat er geen eieren in pannekoek ztten.

  • jean

    Indien Vlamingen en Vlaamse brusselaars om de een of andere reden enkel varkensvlees mochten eten, dan wed ik dat ze van Moureaux in zijn scholen konden verhongeren. 😉

    Het argument van de absolute meerderheid gaat niet op, want een school is geen democratie, laat staan een staat. Niet-moslims wordt hier een deel van de moslimcultuur opgedrongen in een instituut dat normaal gezien neutraliteit moet waarborgen. Enfin ‘t is een stap richting segregatie ipv integratie.

  • Zijn de meeste reacties hier niet nast de kwestie in die zin, dat “halal” helemaal niet zo eenvoudig te defineren valt? Ik denk ergens gelezen te hebben, dat een slager “halal” op een raam kan schrijven, wanneer hij van een of andere imam de bevastiging heeft gekregen, verklaard te hebben, na de regels van de islam te slachten. Is dat juist? Mijn marrokkaanse slager schrijft niet “halal” op zijn raam – hoeft dat dus niet? Geeft “halal” zo niet meer informatie over de religieuze opvattingen van de slager dan van zijn methodes?

  • In bovenstaand artikel en in de reacties wordt niet ingegaan op de grond van de zaak. “Halal” houdt in dat het dier zonder bedwelming doodbloedt. Dat het dier pas 10 à 20 seconden na het oversnijden van de halsslagaders het bewustzijn verliest, is naar de westerse normen van dierenwelzijn onaanvaardbaar. Deze manier van slachten wordt dan ook bij uitzondering toegelaten in onze wetgeving. Ook bij het normale niet-halal slachten zullen de dieren leegbloeden doch dit nadat ze met een stalen pin in hun grote hersenen “bedwelmd” zijn. Deze pin veroorzaakt niet de dood! Het hart blijft pompen en zal aldus het bloed laten uitstromen. Het enige verschil ligt aldus in het bedwelmen van de dieren.
    Net zoals zo vaak wordt ook hier het dierenwelzijn aan de kant geschoven om de onwetende consumenten hun zin te geven. Uiteraard ontstaat er zo een markt die graag een centje meepikt.

  • Conclusie van mijn betoog hierboven is evenwel dat de gemeentescholen toch een iets kritischere houding zouden mogen aannemen ten opzichte van dit halal-vlees. Scholen hebben een opvoedende taak en dienen de mensen te informeren en aan te sporen om zich te verbeteren. Niet om ten bate van gelijk welke markt of godsdienst het denken opzij te schuiven om een traditie in onwetendheid in stand te houden.

  • Jemenfish

    Misschien kunnen ze in die scholen in de les biologie een filmpje vertonen hoe die beesten worden geslacht? Zou toch misschien eens wat van die koters kunnen doen opkijken.

    Ik wist niet eens dat Halal die werkwijze inhoudt. Zoals andere mensen aanhaalden proefde ik persoonlijk geen verschil maar nu ik dit weet ben ik nogal geneigd om al die zaken links te laten liggen. Was er overigens ook geen reden om dieren niet bij bewustzijn te laten bij hun doodsstrijd? Het vlees wordt dan toch taai of iets dergelijk?

    Zou iemand met kennis van zake overigens ook eens de paragraaf kunnen opzoeken waarin wordt vermeld dat die dieren zo moeten geslacht worden? 🙂