Een Brussels compromis voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest?

Met de regelmaat van de klok hoort men de mensen uit Brussel, maar ook uit de rest van België zich afvragen hoe een stad als Brussel beheerd kan worden wanneer er 19 gemeenten zijn die, ook al zijn ze elk van goede wil, elk een eigen beleid voeren op het vlak van mobiliteit, stedenbouw, onderwijs, enz. Soms denken deze gemeenten dan ook eerst aan het gemeentelijke belang vooraleer ze aan het regionaal (of soms zelfs nationaal) algemeen belang denken. Vaak wordt er dan ook geopperd om de 19 gemeenten allemaal te laten samensmelten om ze daarna te integreren in 1 groot Brussels stadsgewest.Desondanks lijkt een akkoord met (onder anderen) de burgemeesters hieromtrent bijzonder moeilijk te vinden en het ziet er dan ook naar uit dat dit akkoord er niet meteen zal komen. Een idee dat recentelijk in me opkwam was echter dat men eens kon gaan kijken hoe het met de politie(hervorming) is gebeurd. Al neem ik doorgaans de politie niet echt als rolmodel, lijkt het me dat een gedeeltelijke herorganisatie van de Brusselse gemeenten met de 6 politiezones (zie figuur) als vertrekpunt misschien een mooi compromis zou kunnen vormen

In de praktijk zou dit overeenkomen met (bevolkingcijfers op 1 januari 2007):
Hervorming brussels gewest?

  • Zone Brussel-stad, Elsene: 224.005 inwoners
  • Zone Schaarbeek, St-Joost, Evere : 171.406 inwoners
  • Zone Etterbeek, St-Pieters-Woluwe, St-Lambrechts-Woluwe: 129.211 inwoners
  • Zone Ukkel, Watermaal-Bosvoorde, Oudergem: 130.478 inwoners
  • Zone Anderlecht, St-Gillis, Vorst : 190.652 inwoners
  • Zone Ganshoren, Molenbeek, Jette, Koekelberg, St-Agatha-Berchem: 185.463 inwoners

Daarnaast lijkt de overdracht van sommige (gedeelde) bevoegdheden (mobiliteit, onderwijs,…) naar het gewest of naar de gemeenschappen logisch en zou dit zelfs een bijkomend gunstig effect kunnen hebben op de gemeentelijke financiën (die het momenteel bijzonder hard te verduren hebben).

Naar m’n aanvoelen zou deze aanpak onder andere volgende gunstige gevolgen hebben:

  • Einde van het geruzie omtrent welke gemeente hoeveel betaalt voor de verschillende politiezones (zoals bv de gemeente Elsene die van mening is dat ze teveel moet bijdragen aan de politiezone die voornamelijk werkzaam is in Brussel-stad)
  • Een grotere coherentie van de lokale maatregelen (een betere coördinatie van de subregionale activiteiten)
  • Verkrijgen van een kritische massa voor de gemeenten, zonder dat er een té grote afstand ontstaat tussen burger en lokale administratie (zoals vaak geopperd wordt bij een volledige samensmelting van de gemeenten)
  • Diverse schaalvoordelen (gemeentelijke gebouwen, gemeentelijke uitrusting, gemeentelijke containerparken, gemeentelijke voertuigen, betere benutting van sommige investeringen die momenteel onderbenut zijn,…)
  • Elsene wordt « herenigd »
  • Samenbrengen van de gemeentelijke middelen en meer efficiënte toekenning ervan
  • Het ontstaan van 6 gemeenten met een veel beter vergelijkbare grootte, zodat onevenwichten en druk vanuit de ene (grote) gemeente op de andere (kleine) bemoeilijkt wordt

Ziezo, het is slechts een idee en er kan zeker en dit alles kan zeker en vast verfijning gebruiken, maar ik vroeg me alvast af wat de brusselbloggers ervan zouden denken. Laat maar komen die reacties! J

Joske

Share
  • Maurice

    Goed idee. Drie bemerkingen : – Waarom zouden Laken en Haren bij Brussel-stad blijven terwijl den avenue Louise bij Elsene gevoegd wordt ? – Als je weet dat de gemiddelde gemeente in Vlaanderen niet groter is dan 30.000 inwoners, zijn de hier voorgestelde grootten dan niet nefast voor een efficiënt nabijheidsbeleid ? – Zijn de echte hinderpalen niet eerder een aantal bevoegdheden van de gemeenten die naar Gewest zouden moeten (en omgekeerd) – Misschien nog belangrijker : om een sterk Gewestelijk beleid te hebben, zouden (Brusselse) politici niet een inburgeringstermijn opgelegd moeten krijgen (bvb. 5 jaar) vooraleer ze verkiezingskandidaat mogen zijn in een ander Gewest ? (re. parachutage Onkelinx in Schaarbeek gelukkig mislukt, en stoelendans Vanackere wel gelukt). het lijkt me al te gemakkelijk dat je steeds kunt terugvallen op een politieke functie in een andere entiteit/Gewest, waardoor Brusselse politici nooit voluit gaan voor hun eigen Gewest.

  • Tom

    Vanackere is Vlaamse minister omdat Brussel deel is van de Vlaamse Gemeenschap. In dat geval dus geen stoelendans he. De Vlaamse regering is ook in brussel bevoegd.

    Maar ik ben het wel eens dat brusselse gemeenten samengevoegd kunnen wordn tot 5-6 gemeenten. Die samengevoegde gemeenten hebben ook een vergelijkbaar karakter. Denk bvb aan Berchem, ganshoren, koejkelberg, jette die op elkaar lijken qua bebouwing, bevolking, nederlandstaligheid… die kunnen best samen bestuurd worden. Hun gemeenschapscentra werken ook al samen.

    Gewoon de vorm van brussel-stad blijft wat raar, zowel centrum als Laken. Ik zag eens op ‘patrouille’ een politiepatrouille naar de heyzel gaan voor een overval… via de anspachlaan.
    Het politiekantoor van Jette is letterlijk 4x dichterbij. En die van Schaarbeek ook vermoed ik.

  • Joske

    @ Maurice: In bovenstaande tekst zouden Elsene en Brussel-stad samengevoegd worden, niet dat de “Louizalaan naar Elsene zou overgeheveld worden”. En ja, wat Laken en Haren betreft… Het opnieuw gaan “weghalen” van die twee van Brussel-stad…wie weet gebeurt dat ooit nog als de gemeenten grondig gereorganiseerd worden (en ze dan samengebracht worden met andere gemeenten), maar in de huidige stand van zaken lijkt me dat niet echt wenselijk.

    Wat betreft de gemiddelde inwonersaantallen van de gemeenten in Vlaanderen of in België… het kan best zijn dat dat ongeveer 30.000 is, maar hier toch een paar “gemeenten” waar dat niet zo is (gemeenten die op het vlak van lokaal bestuur trouwens beter te vergelijken zijn met de gemeenten van het BHG dan het “gemiddelde” lijkt me):

    Antwerpen: 466.000 inwoners
    Gent: 235.000 inwoners
    Charleroi: 202.000 inwoners
    Luik: 189.000 inwoners

    Zo’n gigantische, onbestuurbare, afstandelijke mastodonten zouden de hierboven voorgestelde gemeenten toch niet worden denk ik 🙂

  • @ Joske: In Antwerpen, qua bevolking de grootste gemeente van het land, heeft men na een gevoel van onvrede met een te sterk gecentraliseerd stadsbestuur dat ver weg van de mensen stond, de oude deelgemeenten en enkele vroegere districten, opnieuw de status van district gegeven. Deze districten hebben een verkozen districtsraad en een districtscollege dat bevoegd is voor een aantal dingen die men beter op lokaal niveau kan beheren. Deze districten zijn nu Antwerpen-Stad, Hoboken, Wilrijk, Berchem, Deurne, Borgerhout, Merksem, Ekeren en Berendrecht-Zandvliet-Lillo; mogelijk worden in de toekomst Linkeroever en Kiel ook nog aparte districten.
    Voor een voorbeeld van de bevoegdheden op districtsniveau, zie http://www.antwerpen.be/eCache/ANT/16/506.cmVjPTM4Nzc.html

    Misschien is een dergelijk model ook aangewezen voor Brussel? Centraliseren van een aantal zaken die beter voor heel het gewest geregeld worden (zoals een gemeenschappelijk parkeerbeleid, of de gemeentetaks,…), terwijl een andere takenpakket op gemeentelijk/districtsniveau blijft (dingen zoals huwelijken, onderhoud van groenvoorzieningen,…)?

  • Het voorstel van Joske vind ik eerlijk gezegd nogal vreemd. Waarom zou je een aantal gemeenten van het gewest gaan klusteren? Zo’n tussenoplossing heeft geografisch geen enkele zin. Ofwel behouden de gemeenten hun autonomie, ofwel voeg je alles samen tot één stadsgewest.

    Voor de oplossing die Frank voorstelt – hij maakt een vergelijking met de districten in Antwerpen – voel ik meer. Centraliseer maximaal alle administratieve zaken, maar geef elk district (in Brussel dus elk van de 19 gemeenten) lokaal nog steeds haar eigen bevoegdheidspakket.

    Dat idee sluit trouwens helemaal aan hij het principe van een bestuur “dicht bij de burger”. De inwoners van het gewest willen enerzijds dat er over een aantal zaken duidelijkheid komt en dat er dus binnen het gewest centrale afspraken over worden gemaakt, terwijl ze anderzijds voor andere dingen toch ook wel de persoonlijke (decentrale) benadering van hun gemeente verkiezen.

  • Maurice

    Dat verhaal van de politie Anspach-Heizel lijkt me een goed argument om Laken en Haren toch apart van de vijfhoek te zetten. (Alhoewel ik van mening ben dat voor politie één Gewestpolitie met x-aantal antennes best zou kunnen. Voor het aspect “dicht bij de burger” zou je dan wijkagenten moeten (her)invoeren.) Hetzelfde lijkt me waar te zijn voor Elsene dat geen geografische eenheid vormt met de historische vijfhoek. In tegenstelling tot Tom vind ik dat de huidige verstrengeling van mandaten en mandatarissen tussen de Gewesten zeer verlammend werkt voor het Brussels Gewest. Sinds de Gewesten enkele jaren geleden de bevoegdheid van de federale overheid gekregen hebben om hun gemeenten te hervormen is er in Wallonië en in Vlaanderen aan een hervorming gesleuteld, in Brussel niet.

  • zwans

    West-Elsene onafhankelijk!

    Wij wensen niet herenigd te worden met den “andere” kant van de Louizalaan.

    🙂

  • Pieter

    Interessante gedachtentrein. Ik zou zelf Elsene bij Ukkel voegen , en Waterm-Bosv en Ouderghem bij de Woluwes. Maar goed de indeling is niet geheel onlogisch. En theoretisch zeker een kostenbesparende exercitie.
    Ik zou alleen niet onderschatten hoe de meritocratie in Belgie in het algemeen, en in Brussel in het bijzonder nooit echt van de grond is gekomen. Integendeel het organiserende principe voor wat bestuurlijke zaken en taken is algeheel de “netwerkeconomie”. Om aan een goed betaalde en interessante overheids baan te komen is er de noodzaak om deel uit te maken van netwerken. De juiste netwerken wel te verstaan. De afzonderlijke gemeentes en hun bestuurders zijn belangrijke actoren (en profiteurs van) in deze bestuurlijke economie. Ik geloof niet dat deze hun machtige positie op zullen geven voor een evident algemeen belang zonder een hele harde hand van bovenaf.

  • henkovich

    Leuk gedachte-experiment van Joske, maar ik vrees geen verbetering ten opzichte van de huidige situatie:
    – het voordeel van de indeling in gemeenten (nabijheid) vermindert.
    – het nadeel van de verdeling van bevoegdheden tussen lokaal en regionaal niveau blijft.

    Ik zou 22 gemeenten behouden (Laken, NOH en Haren zelfstandig), de grenzen hier en daar ‘rationaliseren’ (bijvoorbeeld Louizalaan bij Elsene), verschillende bevoegdheden overdragen aan het gewest (mobiliteit, fiscaliteit, huisvesting,parkeerbeleid,…) waarbij de gemeenten een adviserende functie behouden en een aantal loketfuncties (burgerlijke stand en andere administratieve zaken) op basis van een gewestelijke dotatie. Voor de politiezones zou er 1 zone overblijven onder leiding van de minister-president met lokale antennes.

  • Joske

    Hey allen,

    Ik ben alvast tevreden dat er veel reacties komen op dit “ballonnetje” 🙂 Duidelijk lijkt me in ieder geval dat niemand echt tevreden is met de huidige structuur van onze stad.

    Wel wil ik toch even zeggen dat wat hierboven beschreven werd, niet mijn “ideale visie” over Brussel is, maar wel een mogelijke compromisstap in de “goede” richting (lees een stap die misschien wel aan oa de burgemeesters te verkopen valt).
    Wat mij persoonlijk betreft, komt die ideale herorganisatie eigenlijk grotendeels overeen met wat Henkovich (en sommige anderen in hun reacties) beschrijft. Dat men het in dat geval over 19/22 gemeenten heeft of over 19/22 districten maakt me eigenlijk minder uit. Een meer coherente verdeling van de bevoegdheden lijkt me veel belangrijker.

    Wat betreft het verlies van het contact op het lokale niveau in bovenstaand voorstel lijkt het me toch ook mogelijk om, desnoods tijdelijk, met 6 gemeenten te werken die alle 6 districten hebben (die zouden kunnen overeenkomen met de huidige gemeenten en deelgemeenten), zodat de nabijheid van het bestuur niet verloren hoeft te gaan.
    En de rationalisering van de bevoegdheden en middelen verbetert dan toch wel voor een stukje (al verdwijnt het inderdaad zeker niet helemaal). Al was het maar door de overeenkomst van de politiezones met de nieuwe gemeenten en het iets rationeler opstellen van bv mobiliteitsplannen.

    Soit, het is allemaal inderdaad slechts een denkoefening die in deze tijden van (welles, nietes) staatshervormingen bij sommigen misschien toch wat ideeën kan doen opborrelen. Denken kan geen kwaad en ik ben blij dat jullie er allemaal ook mee bezig zijn 🙂

  • Maurice

    Ja Joske,
    Alleszins bedankt voor je “ballonnetje”.
    Nu nog wachten dat een Brussels parlementslid het debat opent in het parlement.
    Ciaokes.

  • tommy1975

    Is New York of Sao Paolo ook opgedeeld per 30.000 inwoners op per 30.000.000?
    ‘t is maar een vraag.

  • seppe

    Nooit! Sint-Agatha-Berchem bij molenbeek??? Komaan zeg!! Hier is het nog goed leven, en nu denken jullie eraan om ons bij die PS-gemeente te voegen??? In die gemeente is bijna iedereen werkloos, bij gevolg zal al het geld voor openbare werken naar daar vloeien en zullen meer migranten zich vestigen in onze mooie gemeente. Never! Wat goed draait moet je laten draaien.

  • In die gemeente is iedereen ‘op papier’ werkloos, bedoel je 🙂

  • Joske

    Euh Seppe, de werkloosheidsuitkering wordt echt niet door de gemeente uitbetaald wordt hoor…, noch door het gewest trouwens.

  • Pieter

    Het leuke is dat laag opgeleide migranten meestal met de windrichting mee middelpuntvliedend verhuizen. Dat proces is al gaande! Deze groep komt niet alleen in Berchem wonen, maar ook in Ganshoren, Koekelberg, en verder naar het westen in Dilbeek, Lennik, St Pieters leeuw. De wat succesvolleren onder deze vaak islamitische Belgen kopen villa’s ten westen van Brussel (Affligem), of een maison de maitre in Berchem. En dit is nog maar het begin..
    Dit windrichting principe doet ook opgeld overigens voor de rijke (witte) migranten. Zij trekken redelijk massaal van Centrum Brussel en Etterbeek, Schaarbeek-Josaphat, en Noord-Ouderghem, naar de Woluwes, Kraainem, Wezembeek, en Tervuren (http://tervuren.nl/Wijken.html).
    In het zuiden van Brussel (Ukkel/XL) zie je weer een trek van de franstalige burgerij naar, je raadt het al, het zuiden. Ergo Rhode St Genesius, Lasne, Waterloo, etc.

  • seppe

    Ik weet ook wel dat werkloosheidsuitkeringen niet door gemeenten of geweesten wordt uitbetaald. Zo ver was is dus wel al. Maar de gemeenten halen hun inkomsten bij…. de bevolking. Dit is overigens geen forfaitair bedrag en dus naargelang het inkomen of activiteit.

    Molenbeek geloof mij wordt gewoon slecht bestuurd. Berchem is op allerlij veel vlakken strenger:

    -Geen satelietontvanger aan de gevels (straatkant)
    -Hoge startbelastingen voor nachtwinkels en telefoonwinkels.
    -Streng grafitti beleid
    -Goede ondersteuning van jeugdbeleid en de verplichting zich open te stellen voor iedereen.
    -Religieuze neutraliteit is gewenst
    -Doorgedreven samenwerking tussen gemeenschappen. (Symbiose-project).
    – Openbare netheid

    Pas dit eens op molenbeek toe en de hele telefooneconomie die molenbeek is stort in elkaar. Geen sateliet aan de gevel, dat gaan ze daar nooit willen.

    Beleid per gemeente is naar mijn mening nog altijd de beste. Elke gemeente heeft zijn specifieke noden. Dus geen samenvoeging van Brusselse Gemeenten!

    Trouwens het electoraat in Molenbeek is volledig PS. In Berchem heeft de PS maar 3 zetels. Waar het slecht gaat zitten de socialisten, maar doen er nooit iets aan.

  • Albert

    Het gebrek aan solidariteit is ook de reden waarom sommige gemeenten met man en macht sociale woningbouw in hun gemeente tegenhouden. Kan er solidariteit zijn tussen de rijke en de minder rijke Brusselse gemeenten (16 van de 19 zitten in het rood ;-)), of moeten we eerst wachten dat Philippe Moureaux en andere gemeentefundis hun kaars uitblazen ?

  • Tom

    ik dacht dat het 17/19 was. Is die 17de misschien Brussel-Stad, dat dit jaar een tekort had van slechts een paar honderd euro en dus twijfelgeval?

  • Albert

    Misschien is het 17, ik weet het niet precies.
    Wat wel ergerlijk is : in de gemeenten waar de inwoners het rijkst zijn wordt het minste gemeentebelastingen (opcentiemen) geïnd, en daar waar de inwoners het armst zijn betaalt men het meest.

  • Joske

    Vandaag in Brusselnieuws:

    Gemeentelijke samenwerking voor meer netheidAnderlecht/Sint-Gillis/Vorst – De gemeenten Anderlecht, Vorst en Sint-Gillis gaan samenwerken om het vuilnisbeleid op hun grondgebied te verbeteren. In alledrie de gemeenten zorgt de netheid voor gelijkaardige problemen die de administratieve grenzen tussen de gemeenten overschrijden.

    De gemeenten vormen samen de politiezone Zuid en passen nu het politiereglement aan om onder meer het achterlaten van hondenpoep en sluikstorten strenger te beboeten. De reglementen zijn nu identiek voor de drie gemeenten. In september lanceren de gemeentes ook een sensibiliseringscampagne voor hondeneigenaars. Er zullen affiches worden uitgehangen en folders worden verspreid zodat iedereen op de hoogte wordt gebracht van de nieuwe regels in verband met hondenpoep.
    ————

    Zouden de politiezones dan toch als eerste aanzet/inspiratiebron kunnen dienen? 😉

    Na het debat (Met Picqué, Peeters, Demotte, Tobback, Vanhengel en anderen) in het “Théatre National” van een paar weken terug dacht ik dat er misschien zelfs een ander criterium gehanteerd zou kunnen worden, nl. bevolkingsaantallen.

    Bv gemeenten die minder dan x inwoners tellen zouden samengevoegd worden met een aangrenzende gemeente. Als die x bv 25.000 is (toch wel zeer kleine gemeenten). Zou dit bijvoorbeeld hetvolgende kunnen geven:

    Fusie van Ganshoren (21.395), St-Agatha-Berchem (20.431) en Koekelberg (18.541) (alledrie samen: ongeveer 60.000 inwoners)

    Fusie van St-Joost (23.785) met Schaarbeek (samen ongeveer 135.000 inwoners) of Brussel (samen ongeveer 170.000 inwoners)

    Fusie van Watermaal-Bosvoorde (24.121) met Oudergem (samen ongeveer 43.000 inwoners) of Ukkel (samen ongeveer 100.000 inwoners).

    Ja, ja ik weet het, ik blijf hierover piekeren (sommigen zullen “zeuren” of “zagen” zeggen 😉 ). Maar een schaalvergroting lijkt me toch noodzakelijk, ihb voor de “kleinere” gemeenten van ons gewest.

  • PJ

    Wat gezond verstand zou Brussel tot een beter bestuurbaar geheel kunnen smeden. ‘k Vrees alleen dat het ijdele hoop zal blijven zolang alle partijen liever elk hun burgemeesters (en subsidies) krijgen. ‘t Is allemaal een geldkwestie. Van lokaal tot nationaal.

    Amsterdam is ook ongeveer opgesplitst zoals de politiezones in Brussel, lijkt me dus wel een werkbaar idee.