Waarom Madou?

Place dAth entre 1817 et 1821 (Jean-Baptiste Madou) - Postkaart uit het begin van de 20ste eeuw

Place d'Ath entre 1817 et 1821 (Jean-Baptiste Madou) - Postkaart uit het begin van de 20ste eeuw

Voor velen is het niet veel meer dan het metrostation tussen Kruidtuin en Kunst-Wet. Een plek waar je een halve minuut per traject stilstaat. Doordat ik ondertussen reeds meer dan een jaar in Sint-Joost woon en in de buurt van het Barricadeplein werk, is dit station voor mij tweemaal daags de veilige corridor onder de kleine ring. Toch is het pas toen ik een nieuwe collega rondleidde in de buurt, dat mij begon te dagen dat ik helemaal geen benul had waar de naam ‘Madou’ vandaan kwam. Tijd dus voor een zoektocht naar waarom “Madou” “Madou” heet.

Via (ondertussen reeds) oude getrouwe Wikipedia kom ik te weten dat Madou een stad in Taiwan is met 50 000 inwoners. Hmm, dat zal het wel niet zijn. Misschien eens checken wat er nog mogelijk is. Via een omweg langs de Franse Wikipedia kom ik onder andere te weten dat ook in Burkina Faso een stad ligt die Madou heet. En dat de Française Cora Madou een zangeres was aan het begin van de 20ste eeuw. Het is tevens de naam van een Vlaamse band met o.a. Vera Coomans die slechts één album uitbracht (in 1982). En het zou ook een historisch Frans automerk uit Parijs zijn (1922-1925). En een jonge Franse voetballer (geboren in 1987). Maar een meer logische link met de gekende Place Madou is waarschijnlijk de heer Jean Baptiste Madou.

Jean Baptiste Madou werd geboren op 3 februari 1796 te Brussel. De Brusselse Academie van de Schone Kunsten heeft hem onder haar leerlingen mogen rekenen. Zijn tijd bij het leger brengt hij door in Kortrijk, als tekenaar bij een topografische divisie. Toen reeds werkte hij als lithograaf voor een Brusselse uitgever. Rond zijn 24ste geraakte zijn artistieke carrière gestart, eerst als anoniem illustrator van boeken bij de uitgever Jobard. Het zou nog 10 jaar duren eer een eerste serie litografieën onder zijn naam verschijnt in Brussel en Parijs. Nog eens 10 jaar later (in 1840) gaat hij met olieverf in de weer. Uit die laatste periode stammen een heleboel werken die het stads- en dorpsleven weergeven. Zo ook ‘de niet-welgekomen gasten’ uit 1852, dat algemeen gezien wordt als zijn meesterwerk. En op zijn 68ste, een leeftijd waarop de meesten onder ons rustig aan hun pensioen denken, beschildert hij heelder muren en plafonds van zijn huis met scenes uit de sprookjes van Lafontaine. Ik vraag me dan af hoe de kinderen uit zijn straat over zijn huis spraken. Sterven doet hij iets meer dan 81 jaar later in Sint-Joost-ten-Node op 31 maart 1877. Hij zal vooral gekend blijven als schilder en lithograaf.

En van de geschiedenis springen we even terug naar de geografie. Als we naar oude plannen en kaarten kijken, dan zien we dat deze plek oorspronkelijk de Leuvense Poort heette. Met vlakbij een kappelletje voor OLV-ter-sneeuw (waarnaar de wijk rond het Vrijheidsplein nu nog steeds genoemd is). Wanneer de naamsverandering precies gebeurde, of ter gelegenheid van welke gebeurtenis, dat blijft me voorlopig nog een raadsel.

Maar misschien weet u het? Alle info is welkom via de comments!

PS. Enkele bronnen: Wikipedia, kikirpa (biografie) en nogmaals kikirpa (werken van Madou)

Share

Aboutnico

Nico. Bijna 30. Jonge vader. Blijven hangen in Brussel na studies. Ambtenaar. Gewoond in Etterbeek, Aalborg (DK), Oudergem, Etterbeek, München (DE), Schaarbeek en nu Sint-Joost-ten-Node. Levensgenieter (naar eigen gevoel), beetje workaholic (volgens anderen) - maar daaraan wordt gewerkt :-). Bierliefhebber, amateur-kok. Totaal a-muzikaal. Believer van het goede in de mens en/of maatschappij. Check www.deblauwe.be als je meer wenst te weten...
  • Hallo Nico,
    Heel eigenaardig, want in het boek Dictionnaire des Rues de Bruxelles van Jean d’Osta staan zelfs de meest onbetekenende straatjes vermeld, maar niet het Madouplein (?) –
    Dat is zeer vreemd, want d’Osta deed toch heel wat opzoekingswerk, hoe komt dat ?
    Ik volg het verder op.

  • Rudi

    Het plein kreeg blijkbaar zijn huidige naam in 1877, na de dood van JB Madou:

    http://www.irismonument.be/nl.Sint-Joost-ten-Node.Madouplein.html

  • Thijs

    Interessant! Meer van dat.

  • Uit gegevens op de website Inventaris van het Bouwkundig Erfgoed van het Brusselse hoofdstedelijke gewest blijkt dat het Madouplein zijn naam pas in 1877 kreeg, bij het overlijden van schilder Jean-Baptiste Madou. Of dat ook het moment is waarop de naam Leuvense Poort verdwijnt, is niet duidelijk. In dezelfde tekst staat dat de achthoekige octrooipaviljoenen van de Leuvense Poort al in 1860 werden afgebroken (dat is dus na de opheffing van het octrooistelsel in datzelfde jaar).

  • In Bouwen door de eeuwen heen in Brussel (Deel 1B. Stad Brussel, Binnenstad H-O) staat op pagina 349 (bij het lemma ‘Leuvenseweg’) dan weer te lezen:

    […] de Leuvensepoort, stadspoort van de tweede stadsomwalling (XIV B). Poort in 1783 gesloopt en, na de aanleg van de ringlanen, in 1823 vervangen door octogonale octrooipaviljoenen (Madouplaats, St.-Joost-ten-Noode), afgebroken in 1860.

  • @William Deraedt: Zou het kunnen dat het Madouplein niet voorkomt in de Dictionnaire des Rues de Bruxelles van Jean d’Osta omdat het plein op het grondgebied ligt van Sint-Joost-ten-Node en dus niet tot Brussel-stad behoort? Ik heb het boek van d’Osta hier niet bij de hand om te controleren wat zijn ‘werkgebied’ juist is.

  • @Rudi: Excuus dat uw reactie pas later verscheen. Door de link in uw commentaar stond deze te wachten op moderatie. Ik zag dat pas nadat ik mijn antwoord schreef betreffende de naamswijziging van het Madouplein in 1877.

  • Ik ben altijd te vinden voor foto’s uit de oude doos. Nog!

  • Maar het foto heeft toch helemaal niks met Brussel te maken? Waarom publiceren we hier nu oude kaarten van de stad Ath?

  • Oei – ik had niet goed gekeken, ik ging er van uit dat het het Madouplein was, maar ik vergiste me met het Sint-Joostplein en eigenlijk lijkt het daar ook niet op. Sorry, te snel gereageerd. Hier is wel een oude foto van het Sint-Joostplein te vinden: http://www.brusselblogt.be/2008/12/19/lifetime-of-a-house.html Mijn brein associeerde die met elkaar, maar ik trek mijn woorden terug. Vooral het woordje ‘Nog’ dan.
    De illustratie kan echter wel blijven, het vertelt iets over die ‘Madou’.

  • Pingback: Tweets that mention Waarom Madou? at BrusselBlogt -- Topsy.com()

  • nico

    @Malte: omdat ik het een mooie tekening vond (ging er trouwens ook – zonder er verder veel bij na te denken – vanuit dat de Place d’Ath in Brussel lag).

  • nico

    Een audiofragment over Madou is hier te vinden:
    http://www.brusselnieuws.be/geobrussel/straatnamen/kaart

  • Bart

    Madoublogt.be? 🙂

  • audiofragment, laatste zin, mooi naamloos gezegd: ‘…zit er het hoofdkwartier van een partij verscholen.’

  • Karel Madou

    Hallo Madoufans,
    ik ben blij, dat mijn naam op zoveel interesse stoot. Ik kan nog het een en ander aan de betekenis van Madou toevoegen:
    – een troetelnaam voor Madeleine en betekent dan: verhevene.
    – In het germaans: schuilplaats der wolven.
    – Ahmadou is een godheid in Senegal, waar de naam Madou in veel variaties voorkomt.
    – de eerste Madou, die in Belgie geregistreerd werd, was: Adrianus Maddou (1566), die een direkte voorvader blijkt van Jean-Baptiste Madou. Zijn naam werd nog met dubbele dd geschreven. Daar er rond die tijd ook een pater Jezuiet leefde, die Matteo heette, maar in China, waar hij de eerste keizer tot het christendom bekeerde ((Zie: Li Madou), is het niet onmogelijk, dat Maddou uit Matteo voortgekomen is. In de historische klankleer (fonetiek) zijn naar t en d indentiek en worden vaak uitgeiwsseld.
    Het beroep van Adrianus Madou was smid en wij (de familie Madou uit Nederland) vermoeden, dat hij in de tros van het spaanse leger naar Belgie kwam (hij woonde in Aalter, waar nog steeds Madou’s wonen).
    Karel Madou (Bad Zurzach, Zwitserland).

  • Madou, Jean-Pol

    Beste Karel,

    Wij dragen dezelfde familienaam en behore tot dezelde stam. Wat mij betreft, ik ben in Gent geboren en woon en werk vandaag in Frankrijk te Chambéry. Mijn overgroot vader was Constantinus Madou, zoon van Antonius Madou, ijzesmid in Koolskam. De legende luidt dat wij uit Spanje komen. Weet u soms meer over Adrianus Maddou, geboren te Pittem. Wie was zijn vader, zijn echtgenote?

  • Karel Madou

    Hallo Jean-Pol, Adrianus Maddou was de eerste Madou, die wij vonden en hij had 3 kinderen bij een onbekende vrouw, zo staat geschreven. Ik zal eens informeren. Ondertussen zou ik fijn vinden, direkt contactet je op te nemen. E-Mail: cormadou@hotmail.com
    groeten
    Cor Madou

  • Peter Madou

    Beste Karel Madou

    ik heb hier al sommige gezien op het internet dat ze zeggen dat Adrianus Madou in Pittem zou geboren zijn en als je dan kijkt in de boeken in west – vlaanderen . vind ik er niks van terug . kan er mij iemand daar een antwoord op geven of mij in de goeie richting sturen om het wel te vinden ? groeten peter Madou

  • Madou Dominique

    Beste naamgenoten.
    De vernoemde Adrianus is zeker niet de eerste Madou in België. Er is geen enkele zekerheid dat hij geboren is te Pittem en dat hij smid was van beroep. Een van zijn zonen is echter wel geboren te Pittem. Voor zover mijn opzoek resultaten (40 jaar) is er geen enkele reden om aan te nemen dat hij de voorvader is van de lithograaf J.B.Madou.
    De oorsprong van de madou is niet in Spanje te zoeken maar waarschijnlijk in de omgeving van Valenciennes in N.Frankrijk.Zij waren daar reeds Twee van hen werden wegens hun Calvanistische overtuiging verbannen.

  • Madou Dominique

    Beste naamgenoten.
    Er is geen enkele zekerheid dat Adrianus de eerste naamgenoot is in België. Dat hij smid was is twijfelachtig. Hij is zeker geen voorvader van de lithograaf J.B.Madou.
    Het vermoeden van een Spaanse oorsprong ligt in de vermelding van een wapenschild in het heraldisch wapenboek van “Van Rietstap” (Spaanse vormgeving).
    De oorsprong van onze voorouders ligt waarschijnlijk te Valenciennes (N.FR.)Rond 1568 werden er verschillende Madous verbannen wegens hun Calvanistische geloofsovertuiging door de Bloedraad van de Hertog Alva.
    In N.Frankrijk kwamen er in de 17°eeuw talrijke families Madous voor. Ook in de Savois waren er toen reeds Madous aanwezig.
    Vriendelijke groetjes.
    madoudominique@skynet.be

  • Hilde Langenaken

    Beste,

    op de webpagina van http://kwestievanverwondering.blogspot.be/2011/11/jean-baptiste-madou.html
    kan je lezen dat Jean-Baptiste Madou getrouwd was met de halfzus van Adolphe Quetelet.
    Deze was oorspronkelijk een Gentenaar die in 1827 op de (momenteel genoemde) Queteletplaats de eerste sterrenwacht heeft opgericht, waar hij van dan af ook woonde. De gebouwen vd toenmalige sterrenwacht bevinden zich niet ver van de Kruidtuin en op een paar honderd meter van het huidige Madouplein.

    JB Madou heeft ook enkele tekeningen gemaakt van Quetelet, een portret alleen en ook met familie.

  • madou brigitte

    Leuk om te lezen
    Ik ben in het bezit van een stamboom van de madou’s startende in 12/01/1721 met het huwelijk van madou-pyfferoens te stuivekenskerke (voorouders van stam keiem)ter info jean baptist madou had zelf geen kinderen staat in die stamboom.
    ikzelf ben geboren in Veurne en woon nu te adinkerke ben bachelor in de verpleegkunde maar getrouwd met een bakker en nu dus werkzaam in eigen bakkerij.
    Brigitte Madou