Het nieuwe Brussel

Soms vraag ik me af hoe Brussel er over 10 – 20 jaar  zal uitzien. De uitkomst van keuzes die we nu maken zullen dan pas voelbaar worden. Dat het moeizaam gaat om keuzes te maken in Brussel is alom geweten, maar ook het administratief kluwen en een monopolie van bepaalde betonboeren en hun ja-knikkende architecten vormen vaak niet de ideale humuslaag voor nieuwe stadsprojecten.
Daarnaast heeft Brussel enige tijd nodig gehad om zich los te rukken uit het zog van de betonwoestenij van het Manhattanproject die zich tijdens de vorige eeuw in de Noordwijk voltrok, maar ook de Noord-Zuid-sleuf liet een zwaar litteken na. De laatste decennia heeft Brussel met brave internationale passe-partout-architectuur dit proberen te boven te komen. Een therapie waarvan men nu aan het ontwaken is. Het loswringen van de moderne stad naar een postmoderne stad zal nog wel even duren, maar langzaam aan is er een kentering merkbaar. Het feit dat er eindelijk een Bouwmeester werd aanvaard is hier een voorbeeld van. Voor Olivier Bastin, de Bouwmeester, zal het een enorme uitdaging worden om iedereen achter zich te scharen om te werken aan een gezamenlijke visie. Het zal met vallen en opstaan gebeuren, maar ik heb er goeie moed in.

Intussen hebben zich hier en daar kleinere architectenbureaus in Brusselse gesetteld die er elk op hun manier in slagen om kleinschalige hedendaagse architectuurprojecten te realiseren. Deze vele kleine initiatieven hebben naar mijn gevoel toch wel een grote impact op het geheel en zorgen voor een mentaliteitsverandering en een bewustwording. Ook enfant terrible Arne Quinze heeft zich wonderbaarlijk kunnen mengen in de nieuwe stroming. Met zijn megasculptuur Cityscape langs de Guldenvlieslaan, had hij toen de deur al op een kier gezet, maar met zijn deelname in het Square-project heeft hij deze helemaal geopend. Het blijft een netwerktovenaar die goed kan overtuigen, maar hij heeft vooral de politiek en de bouwpromotoren laten inzien dat kwalitatieve architectuur ook kan verkopen.
Daarnaast staan er al jaren stedelijke projecten ter discussie. De meest beruchte voorbeelden hiervan zijn de ontwikkeling van sites als Tour & Taxis en Heizel, maar ook de Delta-site in Oudergem (die als nieuwe Europese pool zal dienen) werd onlangs aan het lijstje toegevoegd. Er is meer, veel meer! Als je de persberichten van de laatste tijd mag geloven zullen we straks met z’n allen op een gigantische bouwwerf wonen.

Even een kort overzicht van de opmerkelijkste projecten die lopende zijn of op stapel staan:

Kleine Ring West

© NC
Sinds vorige week is de tweede fase gestart om het ringtraject langs het kanaal tussen de Ninoofsepoort en Sainctelette te vernieuwen. Foto © NC.

Ninoofsepoort

© bureau BUUR
Wat momenteel nog een desolate plek is bezaaid met stadskankers moet straks een groene oase worden. Oorspronkelijk stond er een kantoorgebouw gepland, maar de crisis op de kantorenmarkt heeft de eigenaar doen afhaken. In plaats daarvan zou er een park komen met aangrenzend twee woontorens van 30 & 17 verdiepingen, goed voor 300 appartementen. Ondanks het groene karakter van het gehele  project rijst er uit de buurt toch protest tegen de veel te hoge bewoningsdichtheid… benieuwd hoe het zal evolueren. Foto © bureau BUUR

© BOB361 © BOB361
Ook aan de overkant van het kanaal zitten ze niet stil. De voormalige BelleVue brouwerij krijgt een herbestemming als hotel en opleidingscentrum. De plannen zijn alvast veelbelovend. Trouwens, de architecten, BOB361, die de linkerzijvleugel onder handen nemen vielen onlangs nog in de prijzen. Op Batibouw kregen ze de Belgian Building Award (BBA) voor het project P.NT2 gelegen aan de Poincarélaan. Foto’s © BOB361


Zuidstation

© Euro Immo Star
Plannen zijn er om het Zuidstation een volledige make-over te geven. Dit zijn de eerste en voorlopige plannen. Een gedurfde aanpak van de befaamde Franse architect Jean Nouvel. Het hele project staat nog in z’n kinderschoenen en kreeg al het verwijt dat de procedure niet transparant genoeg verloopt. Foto © Euro Immo Star.

RAC

© SAQ - Jaspers, Eyers & Partners - Archi 2000 © SAQ - Jaspers, Eyers & Partners - Archi 2000
Nu de financiëntoren vernieuwd is zijn de plannen voor de rest van de site bekend gemaakt. Het ontwerp oogt spectulair en is van de hand van architectenbureau Jaspers, Eyers & Partners, in samenwerking met Archi 2000 en -jawel- Arne Quinze. Voorheen had de site enkel een kantoorfunctie, daar komt verandering in: naast de kantoorruimte is er plaats voorzien voor 500 woningen, 9.000 vierkante meter winkelruimte, een crèche, een sportzaal en een restaurant. Foto’s © SAQ – Jaspers, Eyers & Partners – Archi 2000

Rogierplein

© Mobiel Brussel
Een project waar er al wat rond de doen is geweest. Er was zelfs even sprake dat alles, wegens geldgebrek, terug naar af ging gaan, maar met wat creatief denken is er uiteindelijk een oplossing gevonden. De luifel met een diameter van 60 meter zal het Rogierplein en de aangrenzende ringlaan een nieuwe allure geven. De luifel staat ook in verbinding met het onderliggende metrostation en zal onder andere natuurlijk licht binnenbrengen. Misschien een beetje blingbling-architectuur, maar ergens heeft Brussel -in mijn persoonlijk mening- daar wel recht op… zeker als het van de hand is van Xaveer De Geyter Architects (XDGA). Foto © Mobiel Brussel

Share
  • Hele waardevolle bijdrage ! Een mooi overzicht van wat er in de steigers staat. Nog van dat ! Als er nog maar een flard daarvan wordt gerealiseerd mogen we al content zijn.

  • Johan

    Hoogstwaarschijnlijk worden al deze projecten gerealiseerd. Misschien met nog een paar kleine wijzigingen (vooral Brussel Zuid)
    Er staan trouwens nog heel wat leuke dingen te gebeuren… Brussel gaat er de komende jaren heel erg op vooruit gaan.

  • Stef

    Er staan zoveel dingen te gebeuren. Brussel centrum begint echt mooi te worden. Zelfs Fontainas begint te herleven, het plein zelf. Casino, Rogier, nu het kanaal. Ik denk dat het kanaal een enorme kentering gaat geven. Ook het museumplein, het lijkt wel een stukje Wenen in Brussel. Mooi!! Ik volg alle vernieuwingen met plezier op de voet.

  • sterk gedocumenteerde bijdrage – bedankt!

    Maar… een horrorvisie na de andere. Betontorens overal. Charly De Pauw is terug, Voor al die torens moet de plaats voor de auto’s verdubbeld worden (voor iedere twee bovengrondse verdiepingen bouwt men vandaag een ondergrondse!). Van “verdichting” gesproken – niks van! “Verdichting” heet hier: Verdichting van de ruimte in privébezit en toesfalteren van de publieke ruimte.

    Voor het Zuidstation bestonden er 25 jaar geleden al akzeptable plannen, in plaats ervan heeft men alles platgegooid. Die tekening hierboven is hallucinant en zal schaduw werpen op alles wat er van de wijk errond nog overblijft.

    De Ninoovse Poort mist omkadering door stadstrukturen, in plaats ervan laat men alles zo leeg als het is en zet er twee torens in het midden – wie zal het onderhoud voor de overgedimensioneerde publieke ruimte betalen? Wie de autostromen voor de torens opvangen en hoe torens in een wijk integreren???

    Aan het Rijksadministratief Centrum gaat men in plaats van de verbindingen van boven- en benedenstad te heropenen nog een enorme toren ertussenzetten.

    An de guldenvlieslaan heeft men mooie herenhuizen in goede staat en goed draaiende winkels met de grond gelijk gemaakt om plaats te creeren voor een investeerder-luchtkasteel na de andere. Charly De Pauw in het klein: Pseudo-plannen maken, afbreken en dan de plannen de vuilbak in, afgebroken is het dan wel al. En die snotneus van Quinze praat van de stedenbouw in Brussel uitvinden als hij enkel een afbraak- en investerings-ruine met enkele houten planken bezet.

    Ridicuul. De plannen zijn het tegendeel van gedurft, privéinvesteerders krijgen helemaal hun zin en kunnen monumentale profiten maken door opeenstapeling van etages en gigantische volgekosten op de burgers schuiven.

    “Durven” is hier architekten- en investeerder-newsspeak voor het gezonde verstand aan de kant zetten, het openbaar nut aan de kant zetten en pure profitinteressen laten primeren.

    In andere steden durft men wel, men durft “investeerders” regels opteleggen. Namelijk eerst vasttellegen wat in het interesse van de bevolking en van het openbar nut is en dan investeerders te zoeken, die bereid zijn intevullen wat een stad nodig heeft. Hier heeft men helemaal geen durf vastgoedhaaien regels opteleggen.

    Triest.

  • Bart

    ‘In andere steden durft men wel, men durft “investeerders” regels opteleggen. Namelijk eerst vasttellegen wat in het interesse van de bevolking en van het openbar nut is en dan investeerders te zoeken, die bereid zijn intevullen wat een stad nodig heeft. Hier heeft men helemaal geen durf vastgoedhaaien regels opteleggen.’

    Een heikel punt in Brussel inderdaad. Wat betreft de vastgoedmarkt in Brussel wordt alles meer en meer opgekocht door personen waarvan het overduidelijk is dat het un 27e woning is die ze zullen opdelen in zoveel mogelijk kleine kamertjes (voor hun part woont er iemand in de badkuip) om zo te kunnen maximaal te verhuren. Wat betreft architectuur, mijn vriendin is er eentje en we kunnen een boekje opendoen over Brussel. Jaspers & Eyers dan maar weer ook? Wat vooruitstrevend?

    En de belle vue als hotel? Wederom 1 van de weinige plaatsen die Brussel nog arm was om socio-culturele projecten en kleine concerten op te zetten die met de noorderzon verdwijnt. Iemand al eens gaan rondwandelen daar? Naast belle vue is er een park, al het volk er in is van de sociala woonblokken iets verder. Ik zie de clash tussen hotelgasten en die personen nu al met lede ogen tegemoet (nu ja, wellicht kunnen ze wel nog een aantal van die mensen onteigenen voor een extra vleugel, om in de Brusselse mentaliteit te blijven)

  • Johan

    Het hotel in de belle vue wordt wel niet zomaar een hotel, maar een opleidingscentrum voor horeca personeel. Lijkt mij heel erg nuttig in deze wijk waar de werkloosheid enorm hoog is.

  • Thijs

    Volgens mijn info (waar ik nog niet helemaal 100% zeker van ben, vandaar dat ik het er niet bij had geplaatst) zal er in het rechtergedeelte van de BelleVue het hotel komen met een kleine concertzaal en evenementenzaal. In het linker gedeelte komt een “herberg” en een opleidingscentrum. Dit centrum zal zich richten naar opleidingen voor laaggeschoolden in culturele sector (zie http://www.art2work.be ), maar ook de stad Molenbeek gaat ernaast van start met een opleidingsproject, zij het dan opleidingen binnen de hotelsector. Een doorstroom met het bijhorende hotel & herberg zal dus een logisch gevolg zijn. De overblijvende ruimtes zullen ingevuld worden door creatieve bedrijfjes.
    Zeker in een buurt met veel lageropgeleiden zal dit z’n weerklank en appreciatie wel vinden. Er zullen af en toe wel wat clashen zijn… lijkt me normaal, maar je moet ook niet overdrijven. Momenteel is het een gesloten site, eenmaal als deze open & bevolkt is zal er veel meer sociale controle zijn en automatisch de criminaliteit naar beneden gaan.
    Kortom een socio-cultureel-commercieel project met een meerwaarde.

  • Bart

    Je moet niet overdrijven? Ik ging naar een VK* concerts evenement in de brasserie enige tijd terug, was wat te vroeg, en heb me met mijn vriendin even in het park gezet. De locale jongeren keken raar op en we werden plots een geïmproviseerd doel voor een potje voetbal. Leuk was anders.

    Men beseft hopelijk dat dat gebouw ook allesbehalve isolatie heeft voor het geluid van concerten? Ik kan die mensen daarom ook wel ergens begrijpen, een concert( vaak experimenteel) aan middelmatig hoge inkomprijzen is al niet voor hun weggelegd, maar dan krijgen ze vaak tot 00u nog alle noise er rond te verwerken. Hopelijk wordt dat dan wat beter uitgewerkt in het nieuwe project (integratie van de locals lijkt bij belle vue nu net een nogal grote tekortkoming die, net zoals de Gomb blokken iets verderop, blijken de locals tegen de borst te stoten, begrijpelijk).

    Tussen haakjes, het beeld voor het Zuidstation lijkt me nog altijd even lelijk als hoe het er nu bijligt (wellicht met wat betere gebouwen), het idee voor Rogierplein lijkt me hand in hand te gaan met die olijkerd die de nieuwstraat wil overdekken. Teken er misschien nog snel een voorbijvliegende UFO bij of iets à la Wall-e en we zijn er.

  • Johan

    Beste Bart,

    Wie bedoelt u eigenlijk met “de locals”? Mij lijkt het nochtans dat de bewoners van de GOMB blokken evengoed “locals” zijn als andere bewoners van de wijk. En waarom vinden die zogenaamde locals die GOMB blokken dan tegen de borst stuitend? Vinden ze het geen mooi gebouw? Of vinden ze dat bepaalde soorten mensen niet in hun wijk mogen wonen?
    En tenslotte: wat is uw alternatief voor de Belle-Vue site. Ik vind het huidige project zeer mooi, sociaal en het past uitstekend in de wijk.

  • Bart

    Ofwel een erg goede geluidsisolatie (kost erg veel), ofwel het idee van concerten laten varen.

    Waarom Gomb tegen de borst stoot is de reden waarom een hotel dat ook zou kunnen doen, omdat het heel erg haaks staat op de wijk er rond, om niet te zeggen, het steekt er als een kasteel bovenuit. Loop vanaf Gomb/Graaf van Vlaanderen naar pakweg Jes of het centrum van Molenbeek in en het staat er gewoon haaks op. Het is duidelijk dat er geld stak in het project, en de meeste mensen weten natuurlijk niet dat er problemen zijn met water dat binnenloopt e.d.

    Daarom ook dat ik erg skeptisch sta tegenover wat er al dan niet zou kunnen komen. Volgens mij moet in een dergelijke wijk het vertrouwen van de buurt worden gewonnen en dit lijkt een heel project dat op papier zo goed als af is, zonder inspraak met buurtcomités (voor zover die er al zijn daar) enz., en zal worden gepresenteerd als ‘kijk, wij hebben hier iets voor jullie’. Persoonlijk zou ik alle omliggende straten laten mee redeneren, in eerste instantie. Met hoeveel jongeren bv. in dat park zitten bij het minste beetje jong weer weet je: Dit is niet de laptop/PS3 generatie, die mensen ontvluchten hun huis, en zoeken alternatieven.

    P.S.: Nog een kantopmerking trouwens over Brussel Zuid: Een opmerking die ik al zag komen over de non-transparantie ging over de keuze van architect. Waarom een Fransman? Wie wees die aan? Hoe ging dat in zijn werk? Niemand lijkt te weten hoe de vork in de steel zit, maar 1 ding is zeker: Genoeg Belgische architectenbureaus die met evenveel of beter konden komen.

  • Amai, indrukwekkend goed gedocumenteerd artikel. Ben onder de indruk.

  • Bart

    Om in de trand te blijven van dat er weinig discussie is met de wijkbewoners e.d.: Blijkbaar slagen ze de hele stad nu ook al over:

    http://www.brusselnieuws.be/artikels/stadsnieuws/2018projectontwikkelaar-doet-gewoon-zijn-zin2019/

  • Stef

    Jullie praten hier mooi. Maar wat doen jullie zelf om de stad leefbaarder en aangenamer te maken?

  • Stef

    Jullie accepteren toch alles wat den Thielemans beslist. Klagen kan iedereen, maar echt iets doen? Brusselaars laten over zich heenlopen. Als je echt van je stad houdt, dan doe je iets.

  • @Stef: goeie vraag, voor mij: ik probeer mee http://www.demoscha.be lopende te houden 🙂 En wat doe jij?

  • Bart

    Ik treed in discussie. Ik spreek ombudsmannen aan. Ik ga wel eens bij een politieman klagen als ik overtredingen zie. Over het algemeen merk ik dat het allemaal niets uitmaakt.

    Wat ze doen met de belle vue e.d. kan mij eerlijk gezegd gestolen worden. Dat die locatie niet zal voorzien zijn om de locale bevolking te goed te komen is een evidentie. Ik lees aandachtig de VGC teksten, convenanten, en meer die ik vind. Ik trek mijn ogen vaak open bij de discrepanties tussen de mooi geschreven teksten, en de praktijk. Waar mogelijk maak ik daar een kanttekening bij bij de bevoegde personen. Dat zou ik ook doen met sommige van deze projecten, maar dat weet iedereen dat dat onbegonnen werk is, en er zoiezo komt wanneer Jaspers-Eyers het wil, of de hele stad nu veto geeft en demonstraties doet.

  • @Bart: Je hebt gelijk dat het soms frustrend is, te zien hoe machtige interessen hun ding kunnen doen. Maar je hebt ongelijk als je ziet dat bral, inter-environnement, arau, wijkcomités of welwillende ambtenaren en politicussen soms wel iets gedaan krijgen, ook is dat soms enkel na sleurende juridische slagen. De kruidtuin wordt nooit afgebroken zoals geplant, de Koninklijke Sint-Mariakerk staat er nog, de grote lanen zijn niet vervangen door de autosnelweg Stockholm-Lissabon, de mini-ring rond de Grote Markt is nooit gekomen, het Simonis-viaduct is weg, de metrowerken hebben in Sint Gillis al veel minder stadweefsel kapottgemaakt dan in Molenbeek, er zijn veel nieuwe parks bijgekomen, honderden huizen worden gerenoveert, het Bilc komt niet op Thurn en Taxis, de Grote Markt is meer of minder autovrij, de Stevin-blok staat er nog of weer …

  • bartje

    Hoewel niet elk project mijn hart heeft gestolen, vind ik sommige reacties incorrect. Want sorry, malte, verdichting is wél wat we nodig hebben, Brussel zal waarschijnlijk nooit uit zijn carcan van 19 gemeentes komen, en we willen toch liever niet alle parken gaan volbouwen?
    De afbraak van het huizenblok aan de Gulden-Vlieslaan was een schande, en als het kon, mochten ze morgen alle huizen terug opbouwen. Maar dat kan niet (meer). Ter compensatie kan het project in de plaats dan maar zo goed mogelijk zijn, nietwaar?
    Belle-Vue en Ninoofsepoort zijn niet in vanzelfsprekende wijken gepland, akkoord. Maar wat is het alternatief? We laten die wijken aan hun lot over, en ruimen in een paar decennia de zwartgeblakerde resten wel op? Die wijk heeft (legale) arbeids- en opleidingsplaatsen nodig, om de bewoners de kans te geven zich te verbeteren. Dit project zorgt ervoor. En is hoedanook al veel beter dan het kantoorgebouw dat oorspronkelijk aan de Ninoofsepoort was gepland.
    Het Zuidstation is een groots project, maar toegegeven, het overtuigt me ook niet. Al zou ik op den duur alles overwegen, zolang de woestenij in die omgeving maar enigszins wordt aangepakt.

  • Jurgen

    Voor geïntereseerde Kanaal buren… http://www.platformkanal.be