Snoeisyndroom: het grote waarom

Het was al een tijdje geleden, maar blijkbaar maken ze er bij de Brusselse groendienst een driejaarlijkse sport van om net voor de zomer platanen zo te ‘snoeien’ dat er enkel nog kapstokken overschieten. De restanten van deze kaalslag kan je momenteel bewonderen op de Nieuwe Graanmarkt en langs de Handelskaai. Het getuigt naar mijn aanvoelen in ieder geval van weinig respect voor deze majestueuze bomen.

Uiteraard heeft alles een reden en geloof ik niet dat ze kwaadwillig die bomen zo toetakelen. Daarom ben ik even te rade gegaan bij iemand die er iets vanaf weet en stelde hem de vraag: waarom?

Een deel van het antwoord kan je situeren bij het ontwerp. In dit geval is het een slecht ontwerp. Te grote / brede bomen aanplanten waar er geen plaats is om door te groeien is niet echt bepaald doordacht en getuigt van totale onkunde. Hiervan kan je een treffend voorbeeld vinden in de smalle woonstraten van Sint-Joost. Veel te grote bomen aanplanten in veel te kleine straatjes vraagt om snoeiwerk. De mens heeft om de een of andere reden altijd de drang om de natuur in het gareel te houden, nietwaar?

Brengt ons direct bij de volgende vraag of drastisch snoeien ook negatieve gevolgen heeft voor zulke bomen? Platanen kunnen tegen een stootje en zien er niet zoveel vanaf, maar ideaal is het niet. Als het snoeien niet goed werd uitgevoerd, kan er rot ontstaan en worden de bomen bijgevolg een stuk minder oud.
Zodra je aan het snoeien slaat, ben je bijna verplicht om het te blijven doen, want de structuur van de bomen is verzwakt. Als je de nieuwe ‘scheuten’ zou laten uitgroeien is de kans groot dat ze aan de basis afknappen. Dus eenmaal slecht begonnen, moet je in de boosheid volharden.

De motivatie van dat snoeisyndroom kan op een aantal vlakken liggen:
Een van de voor de hand liggende en verantwoorde redenen heeft betrekking op de waterhuishouding ; hoe meer blad aan een boom, hoe meer verdamping en dus hoe groter de nood aan water en in de stad kan dit soms in het gedrang komen. Er onstaat een onevenwicht tussen wortelgestel & kroon dat dit moet compenseren. Al kunnen platanen wel relatief goed tegen droogte.
De overlast vermijden aan de omliggende huizen (te veel schaduw , te veel bladeren…) of het vrijwaren van elektrische kabels (tram) en geen zin om voor de veiligheid in te staan van bomen die te groot uitgroeien, kan ook meespelen.
En als bezigheidstherapie voor de groendiensten kan het ook meetellen.

Een tip aan de stad, vervang tijdig heel de boel (al is dit niet altijd een goed idee, want in Brussel hebben ze de neiging om alles te vervangen met onnozele sierboompjes die in geen honderd jaar op iets gaan lijken). Vervang die door bomen die vrij kunnen groeien en in de juiste hoeveelheid. Te veel bomen planten zoals op de Nieuwe Graanmarkt heeft ook echt geen zin. Geen bomen planten is in bepaalde gevallen ook beter. Maak van de lanen en pleinen eronder een echt gezellige plek voor de komende eeuw. De tijd dat boomverzorgers bezig zijn kunnen ze echt beter besteden dan aan dergelijke halve gruwelijkheden van het bomendom.
(Gemeentelijke) groendiensten hebben – vrees ik – een haat-liefderelatie met hun zorgenkinderen, de bomen. Heel wat werken nog met een mentaliteit van de jaren stillekes en ze weten niet beter.

Tja, snoeien is noodzakelijk want een goed ‘alternatief’ neemt blijkbaar wat tijd in beslag. Het is de gemeente die moet afwegen welke optie ze kiezen. In ieder geval ben ik benieuwd welke keuze Brussel de komende jaren zal maken.

Share
  • Jouw verontwaardiging deel ik ter harte, wel niet alle conclusies… Dat is een van de dingen die me hier het meest ergeren.

    De groendiensten moeten stoppen met bomen als meubelstukken te bekijken. Een boompje van 2 jaar oud wordt als even veel waard gezien dan eentje van 50 jaar.

    Het is wel vandaag omwille van de luchtvervuiling onmogelijk geworden nog bomen te planten die zo groot zullen worden dan de bomen van vijftig jaar geleden. Echt vervangen is vaak onmogelijk.

    Moderaat (!) snoeien is voor mij de enige optie.

    Brussel gaat er praat op de groenste stad van Europa te zijn, een blik op google-maps laat ons zien dat we daar nog ver van verwijderd zijn.

    Kijk eens naar een groene stad:

    http://maps.google.be/maps?f=q&source=s_q&hl=de&geocode=&q=hamburg&sll=53.563865,9.993782&sspn=0.047715,0.110378&ie=UTF8&hq=&hnear=Hamburg,+Deutschland&ll=53.560603,10.008202&spn=0.047717999999999997,0.110378&t=h&z=13

    Daar worden bomen goed behandeld…

  • Inderdaad, ik kan het enkel maar volmondig met je eens zijn. Hamburg is een veelzijdige en erg groene stad. Tijdens de paar dagen die ik er was viel het me op hoe men met doordachte stedenbouwkundige ingrepen hele wijken terug leven heeft ingeblazen. Het leek me in ieder geval een stad te zijn met veel ambitie.

  • Beste Thijs, sta mij toe om één en ander toe te voegen aan uw meer dan terechte opmerkingen.
    Het probleem start inderdaad bij de aanplant. Er wordt te weinig (lees: niet) rekening gehouden met de situatie en omgeving waar de bomen komen te staan. Veel onnodige (snoei)werken kunnen worden vermeden door te kiezen voor de juiste boom op de juiste plaats. Als ik vertel dat je een eik beter niet in een tuintje van 25 m² plant lijkt iedereen dit “logisch” te vinden. Eiken die 30 meter hoog kunnen worden met een kruin omtrek van 20 meter. Maar iedere gemeente of stad lijkt die logica niet te kunnen volgen want in verstedelijkte omgevingen hebben de bomen meestal niet veel meer dan een paar vierkante meter.

    In Nederland hebben ze het wel begrepen. Loop maar eens door één van hun steden. Het is een echt plezier maar er worden dan ook serieuze inspanningen geleverd om de omstandigheden voor bomen zo optimaal mogelijk te maken. Daar krijgen bomen de kans om uit te groeien en zichzelf te zijn. Het is een verademing om door een stad te lopen onder alle kruinen door.
    En daar komen we waarschijnlijk ook bij een ander hekel punt en dat is mentaliteit. En wel die van de gemiddelde burger. Want voor de ene Belg zijn er te veel bladeren en de ander krijgt teveel zon. Iedereen ziet graag bomen maar het liefst bij een ander want ze mogen er geen nadeel van ondervinden. Wist je trouwens dat de temperatuur in steden met gemiddeld vier graden naar beneden word gehaald door de aanwezigheid van bomen? En de burgemeester zwicht op zijn beurt voor het gezaag van zijn kiezers, arme man.

    Ah, er is nog veel werk aan de winkel maar wij (http://www.vartago.be) zijn alvast bezig met een zeer ambitieus plan om op dit vlak één en ander te veranderen in positieve zin. veranderen. Een eerste project én een unicum voor België werken we binnenkort uit in het Genste. Daar zal een Ginkgo Biloba geconserveerd worden tijdens grote werkzaamheden. De gebruikte technieken en materialen om een geschikte ondergrond te creëren zijn nooit eerder in België toegepast. Wij zetten alvast ons beste beentje voor.

    Met vriendelijke groeten,
    Wouter Crucke
    http://www.vartago.be