Waar de straten twee namen hebben

U2 scoorde in de jaren tachtig een hit met Where The Streets Have No Name. Volgens de website Songfacts verwijst Bono daarmee naar de situatie in (Noord-)Ierland, waar heel wat steden verdeeld waren tussen rijk en arm, protestants en katholiek. Als je wist in welke straat iemand woonde, wist je alles over zijn godsdienst, zijn sociale klasse en zijn overtuigingen. In Brussel zegt de postcode veel. Gemiddeld genomen gaapt er bijvoorbeeld een hemelsbreed sociaal-economisch verschil tussen de 1080 van Molenbeek en de 1180 van Ukkel. Maar de straten hebben hier twee namen: Nederlands en Frans.

Vlees-en-Broodstraat

De etymologie van straatnamen en de afwijkende vertalingen zijn een thema op zich. Enkele voorbeelden: Rue de l’Amigo/Vruntstraat, Rue de Flandre/Vlaamsesteenweg, Broekstraat/Rue du Marais (Brussel-stad) of Rue du Broek (Sint-Agatha-Berchem) , Vossenplein/Place du Jeu de balle. Pierre Van Nieuwenhuysen van de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie wees in 2013 in Brussel Deze Week op vele “onlogische dingen in verband met de vertaling van toponiemen, zoals Bruidstraat/rue de la Fiancée, terwijl bruid hier ‘vuilnis’ betekent, of de vele squares die rond of ovaal zijn, en dus niet vierkant”. BrusselsLife  stelde een top tien van mooie straatnamen op met pareltjes als de Schone Slaapsterstraat, de Onze-Lieve-Vrouw-van-Vaakstraat, de Vlees-en-Broodstraat en de Zesjonkmansstraat. Om nog te zwijgen van de Minnebronstraat, de Gelukkige Grijsheidstraat en de Noodlotige Rotsstraat.

Een blogger bekende in deze kolommen dat ze een instant geluksgevoel kreeg bij de Rue de la Vermicellerie. Ze voegde eraan toe dat ze vaak de Franse benaming verkiest. “Een Brusselaar kiest de bekendste of de best klinkende naam, vaak de Franse. De Boulevard Anspach of de Anspachlaan, de keuze is snel gemaakt. De woorden avenue en boulevard verliezen hun grandeur in het Nederlands.” Waarop Vincent  reageerde dat je als Nederlandstalige het best kiest voor de Nederlandse naam, want hij “wil graag zien dat er over 20-50 jaar ook nog iets overblijft van het Nederlands in Brussel.”

Een discussie waard. Gebruik je consequent de Nederlandse of Franse straatnaam of alles door elkaar, zoals het uitkomt? En wat is de mooiste straatnaam en meest hilarische vertaling?

 

 

Share

AboutTom

Nieuwe Brusselaar met een passie voor taal, cultuur en journalistiek. Geboren in Sint-Niklaas. Studeerde Germaanse talen in Gent en woonde na zijn studie zes jaar in Berlijn. Houdt zich bezig met beleid en communicatie binnen de Vlaamse overheid en is journalist in bijberoep.

  • Ik dacht dat Broekstraat werd vertaald als Rue du Marais. Of hebben we het niet over die in 1000 Brussel?
    In Ukkel en Brussel is er beide een Karmelietenstraat, maar anders vertaald in het Frans. Ik herinner me dat ik met een collega een afspraak had, maar hij had zich laten leiden door de GPS die hem naar Ukkel stuurde omdat hij de naam in het Nederlands had ingegeven.

  • In contacten met Nederlandstaligen gebruik ik in mondelinge communicatie normaal altijd de Nederlandstalige naam van Brusselse straten. In contacten met anderstaligen meestal de Franstalige naam (omdat die vaak transparanter is tegenover de nog andere taal die anderstaligen en met name toeristen soms spreken). In schriftelijke communicatie vermeld ik soms de straatnamen in beide talen. Een van mijn hobby’s is genealogie en als een mede-genealoog me informatie over Brussel vraagt, dan zal ik ook daar de straatnamen in beide talen vermelden. Dat doe ik dan omdat je in oude (archief)documenten soms alleen de Franstalige naam van een straat vindt.

    Als ik niet letterlijk een straatnaam, maar eerder een plek bedoel, dan durf ik al eens een Franstalige benaming gebruiken. Bijvoorbeeld: Waar spreken we af? Aan de Porte de Namur, of aan de Toison d’Or? Of ga je liever iets drinken aan de Botanique?”

    Een overzicht van alle straatnamen in Brussel – zowel in het Nederlands als het Frans – vind je trouwens hier: http://www.ddm-vergote.be/spip2013/IMG/pdf/straatnamenbrussel.pdf

    Straatnamen die nogal op elkaar gelijken, maar zich helemaal ergens anders situeren, kunnen inderdaad tot verwarring leiden. Zo organiseerde ik eind mei een wandeling in het Zoniënwoud die begon aan het treinstation van Bosvoorde. Het adres van dat station is Terhulpensesteenweg 195, 1170 Watermaal-Bosvoorde. Maar er is ook een Terhulpsesteenweg (let op het kleine verschil) in Hoeilaart. Voor wie met de auto kwam heb ik dat uitdrukkelijk vermeld, zodat men in de GPS het juiste adres kon selecteren.

  • Tom Van Bogaert

    Juist, Mike, ik had het ergens overgenomen zonder te controleren, maar de ‘rue du pantalon’ bestaat niet. ‘Rue du marais’ is inderdaad de correcte naam voor de straat in Brussel-stad. Broek betekent hier ‘moerassig land’ (cf Broekzele, de oude naam voor Brussel). Maar… er bestaat wel een rue du Broek in Sint-Agatha-Berchem.