Valentijn Dhaenens debuteert in de KVS als regisseur met Powerplay. Bruno Vanden Broecke en Andie Dushime onderzoeken in de voorstelling machtsverhoudingen in het theater en de mogelijkheid van een comeback na grensoverschrijdend gedrag.
Het stuk begint met een verwijzing naar de mythe van Sisyphus, de Griekse held die als straf tot het einde der tijden een rotsblok een berg moet opduwen. Albert Camus zag daarin een toonbeeld van de absurditeit van het menselijke bestaan, maar ook een illustratie van de kans om steeds opnieuw te mogen beginnen en zelf zin te geven aan het leven.
Een nieuw begin is ook wat Pedro voor ogen heeft. De succesvolle acteur heeft zich als speldocent vergrepen aan zijn leerlingen. Nadat er ophef is ontstaan over ongewenste aanrakingen en flirterige taal heeft hij een stap opzij moeten doen. Met Billy, een veelbelovende zwarte actrice, wil hij een comebackvoorstelling maken, waarin hij zijn eigen misstappen onder ogen ziet. De opzet is dat ze op voet van gelijkheid een stuk creëren. We horen voortdurend haar kritische stem tijdens het maakproces.
Het ontbreekt Pedro namelijk aan schuldinzicht. Hij wringt zich in allerlei bochten om zijn wangedrag te minimaliseren en rechtvaardigen. Genre: de term grensoverschrijdend gedrag bestond toen nog niet, het contact tussen makers en spelers in het theater is sowieso erg fysiek, de toenaderingen gebeurden met wederzijdse toestemming, hij heeft nooit druk uitgeoefend en hij is ook vaak afgewezen. Hij wentelt zich in een slachtofferrol, want hij is van de ene dag op de andere gecanceld. Hij vergelijkt zich zowaar met joodse acteurs die na de machtsovername door de nazi’s hun beroep niet meer konden uitoefenen.
Billy gaat in het tegenoffensief als ze die verbale ontsporingen hoort en dwingt hem van perspectief te wisselen en in de rol te kruipen van het mikpunt. Ze wijst hem erop dat hij structureel zijn machtspositie en privileges misbruikt heeft. De verdere carrière van de actrices hing af van zijn oordeel. We zien in een aantal scènes hoe hij tewerk ging, enerzijds als charismatische en bezielde mentor die zijn kennis over Macbeth deelt, anderzijds als perverse verleider die grenzen overschrijdt. Zijn stuitende egocentrisme blijkt als hij een actrice verwijt dat ze zwanger is terwijl ze nog een tournee samen moeten afwerken.
Er ontplooit zich een intelligent en grappig rollenspel, waarin verschillende klokken worden geluid, ook in het debat rond diversiteit en woke. Zo wijst Pedro erop dat het theater sinds de Griekse oudheid een vrijplaats is, waarin het vreselijkst denkbare op de planken vertoond wordt, zoals incest en moord, om loutering bij het publiek te bewerkstelligen. Hij wil op het podium ook graag het publiek aanspreken en betrekken, terwijl Billy oproept tot voorzichtigheid om traumatische ervaringen te vermijden. Ze vreest op haar beurt het schaamlapje te zijn voor zijn comeback, ‘het decor van zijn wedergeboorte’. Maar ze hoopt als actrice van kleur met deze rol ook meer zichtbaarheid te krijgen, zodat ze daarna haar eigen verhalen kan vertellen.
Bij een Belgisch Nederlandstalig publiek resoneren de gerechtelijke veroordeling en theatercomeback van tv-figuur Bart De Pauw sterk mee in het verhaal van Pedro. Hij brengt bijvoorbeeld een aanstekelijk naïef liedje dat de Man van Melle ook zou kunnen zingen. In een ander tafereel vernedert een lesgever een studente om haar tot het uiterste te drijven om te groeien in excellentie. Ze moet steeds opnieuw beginnen, zoals bij Sisyphus, maar het herinnert ook aan de praktijken van Jan Fabre bij repetities voor dansvoorstellingen of het gedrag van de tirannieke muziekdocent in de film ‘Whiplash’.
Powerplay is een verfrissend en indringend stuk dat boeit van begin tot einde. Bruno Vanden Broecke speelt opnieuw voortreffelijk en Andie Dushime, eerder ook te zien in ‘Dear Winny’, is een revelatie. De fragmentaire tekst, die ontstond uit gesprekken met de twee hoofdrolspelers, is sprankelend en zet in al zijn nuances aan tot nadenken. Aan het eind blijkt er uitzicht op herstel, op voorwaarde dat de gevallen held berouw en empathie vertoont en kan luisteren en zwijgen tot het licht uitgaat.
Powerplay van Valentijn Dhaenens, met Bruno Vanden Broecke en Andie Dushime, ging in de KVS in première op 14 januari en is er nog te zien tot en met 23 januari. Daarna volgt een tournee door Vlaanderen.
