De Chileense theatermaakster Manuela Infante en afscheidnemend theaterdirecteur Michael De Cock presenteren in de KVS een intrigerend en beklijvend schouwspel. ‘The Bones’ gaat over een forensisch antropologe die botten van verdwenen en gewelddadig vermoorde mensen identificeert.
Als Marcela Salinas het podium op schuifelt, verontschuldigt ze zich omstandig. De muzikanten zijn er nog niet. Zijzelf is een Zuid-Amerikaanse wetenschapster die niet op de bühne thuishoort en van kunst geen kaas gegeten heeft. Ze zingt enkel in de auto. Dan vertelt ze hoe ze op een receptie in contact kwam met de theatermakers die over haar bijzondere werk een voorstelling willen maken. Het is het charmante begin van een toneelstuk, waarin Salinas à la Bruno Vanden Broecke een onvergetelijke monoloog opvoert, op het podium slechts vergezeld door een technicus/muzikant.
De schijnbaar aarzelende start maakt al snel plaats voor rake poëtische bewoordingen over botten van verdwenen mensen. Ze zijn als fysieke overblijfselen van een misdaad in de context van een dictatuur of oorlog ‘de bibliotheek van de pijn’. Mensen die zoeken naar hun vermiste familieleden, lijden onder de tergende onzekerheid over het lot van hun dierbare en komen na jaren tot het pijnlijke besef dat de persoon dood moet zijn. Een geïdentificeerd bot aanraken, kan een concreet afscheid betekenen en daardoor troost bieden. Een anoniem skelet, NN (nomen nescio), identificeren, dat betekent ‘de kracht van de naam’ eren, het verhaal van een leven vertellen.
Salinas kruipt daarna ook in de huid van andere personages: een vrouw van wie de hond onder de ligusters menselijke resten opduikelt en de vader van een verdwenen vrouw. Bij de nabestaande leidt dat tot hartverscheurende scènes. Bij de politie kan hij niet exact zeggen welke kleur ogen zijn dochter had, of hoe lang haar haren waren. Hij weet wel dat ze een melktand in een ketting om haar hals bewaarde en dat ze samen naar concerten gingen.
De theatertekst gaat in permanente dialoog met muziek. Nochtans verdwijnen de statieven voor muziekbladen en de stoelen voor muzikanten snel van het podium, en wordt er slechts een enkele keer live percussie gespeeld. Maar de soundscapes zorgen, net als de wisselende belichting en het sobere decor, voor een indrukwekkende sfeerschepping en versterken de inhoud. In de bodem graven en met een schaar knippen wordt bijvoorbeeld door industriële klanken verbeeld. Mag geweld omgezet worden in schoonheid?, vraagt het stuk zich op een bepaald moment af. Muziek en botten van verdwenen mensen blijken veel gemeen te hebben: geluidsgolven die uitdeinen als bij de inslag van een kogel, de aanwezigheid van wat er niet meer is, muziekinstrumenten gemaakt van dierenbotten en -vellen.
In het ijzingwekkende slot komt het slachtoffer opnieuw tot leven. Ze vraagt om niet vergeten te worden en haar verhaal door te vertellen. De voorstelling vermeldt geen plaatsnamen of tijdsaanduidingen omdat gedwongen verdwijningen helaas tijdloos en universeel zijn. Maar op het einde valt wel een persoonsnaam. Ze heette Cynthia.
‘The Bones’ ging op 17 juni 2026 in Belgische première in de KVS. Het stuk was eerder als ‘Los Huesos’ te zien in Santiago de Chile en en trekt nu verder naar het Festival Theaterformen in Braunschweig.
