Ik herinner me de zomers uit mijn kindertijd in de tuin van mijn ouders op het platteland. Zo nu en dan vloog er een vliegtuig over. Dat magische wezen, dat exclusiviteit en exotisme uitstraalde en waar ik misschien op een dag zelf in zou kunnen zitten, gaf toen een extra gevoel van vakantie. Maar het is met vliegtuigen zoals met alcohol. Een beetje nu en dan kan geen kwaad. Van te veel krijg je kotsneigingen en een ‘hangover’.
Tijd voor actie, zoals het tekenen van deze petitie of op zondag 13 september mee op straat komen. Waarom je dat zou doen, lees je hieronder.
De blik naar beneden
Ik herinner me nog toen ik in Molenbeek kwam wonen. Af en toe een vliegtuig. Check! Daar kunnen we mee leven. Een groter probleem vormde de toenemende hoeveelheid sluikafval. Met de blik naar beneden en met goede moed werden buurtopruimacties opgestart: om moedeloos van te worden, maar toch: de blik vooruit!
De blik naar boven
En dan komt de zomer van 2025. Plots is er een ander gespreksonderwerp: ‘Beeld ik me dat nu in, of zijn er plots meer vliegtuigen?’ Een uitzondering of een vergissing, zo dachten wij nog. De meest vervuilende auto’s verdwenen uit de stad omwille van de volksgezondheid, dan verwacht een helder denkend mens niet dat een overheid plots een combinatie van kerosine en loeiharde motoren over een substantieel deel van haar bevolking heen kapt.
Bovendien staat op ziek zijn sinds kort een houdbaarheidsdatum. Langdurig staat nu synoniem voor ‘eigen schuld’ of voor ‘profiteur’. Na een jaar gedonder boven onze hoofden, ontmoet ik ondertussen buren die (ei zo na) uitvallen, omdat hun stresssysteem de aanhoudende overlast van de snelweg boven hun hoofd, niet meer aankan. Als je geen zieken wil, moet je mensen niet ziek maken. Dat lijkt me logische boerenwijsheid.
Uit eigen leven
Zelf kan ik ervan meespreken: sinds vorige zomer gaat het alarm in mijn hoofd af, vanaf het eerste vliegtuig dat me uit mijn bed haalt. Want mijn brein leerde ondertussen: ‘Eentje is geentje. Vanaf nu is het opnieuw voor onbepaalde duur ondergaan.’ Afgelopen zondag, 16 augustus, ging het soms tot vijf vluchten op zes minuten tijd.
“Een kaarsrecht, satellietgestuurd traject betekent: dezelfde lijn, vlucht na vlucht, dag na dag. Geen spreiding. Geen adempauze. Geen afwisseling. Hetzelfde dak, dezelfde tuin, dezelfde kinderkamer, bij elke landing.”
(Free Air 4 Brussels)
We krijgen het over ons heen, zonder ooit geconsulteerd te zijn. Komt er een autosnelweg door je tuin (vreselijk, ik mag er niet aan denken, maar) dan heb je verweer, er zijn onteigeningsprocedures en je hebt rechten. Komt er een ‘autoroute des avions’ dan ben je gewoon de sigaar en krijg je de ene na de andere ‘there is no alternative’-dooddoener voorgeschoteld.
Nochtans liet gedurende 70 jaar geen enkele politicus het toe om onze wijken te overvliegen -die wijken ontstonden rond 1930/1935, toen de luchthaven niet meer dan een grasveldje in Haren was-, net omdat deze wijken van voor het ontstaan van de vlieghaven van Zaventem al druk bewoond waren. Het is pas Crucke, minister van een volkspartij, die het belang hiervan niet langer inziet. Plots worden minstens 270 000 burgers behandeld als ‘quantité négligeable’.
Naast de aanslag op de gezondheid van velen, vormt ook dit loeiend gebrek aan inspraak, transparantie en respect een reële bron van pijn. Het is de pijn van de onmacht, die maakt dat elk vliegtuig van die eindeloze colonne aanvoelt als een ‘fuck you’-boodschap van Brussels Airport en de aandeelhoudende overheid.
Slechts weinig van de getroffen mensen die ik spreek, stellen luchtverkeer in vraag, maar collectief onze gezondheid opgeofferd zien aan de ‘vandaag-besteld-morgen-in-huis’ economie, aan de volkomen overbodige vluchten naar buurlanden (waarvoor een treinticket helaas vaak duurder is dan het overmatig gesubsidieerde luchtverkeer), aan de waanzinnige honger naar meer inkomsten van luchthaven, aandeelhouders en regering, én daarbovenop de wansmakelijke manier waarop de bevolking voor een voldongen feit wordt gezet en tegen elkaar wordt uitgespeeld, dát is een brug te ver.
35 graden buiten, niet voldoende bomen in de buurt en ook geen plonsbad, ochtenden waarbij ik veel te vroeg uit mijn slaap gerukt wordt door het gebulder en avonden waarbij ik vanuit de zetel het ene na het andere gevaarte recht op me af zie komen. Een podcast beluisteren met het raam open kan niet. Een gesprek met de buurvrouw, terwijl we onkruid wieden in het pocketparkje, staakt telkens wanneer een vlucht overkomt, en oordoppen filteren veel, maar in dit geval zorgen ze er vooral voor dat ik nog duidelijker de vliegtuigen kan onderscheiden (en WTF oordoppen, dat is toch geen leven!), kortom, vogel, krekel, mens, auto, alles wordt overstemd. Nochtans, dat het ook anders kan, besefte ik nog meer bij een bezoek aan de Tempelhof-luchthaven in Berlijn deze zomer. Nog nooit een vliegveld gezien dat zo geliefd is bij de omwonenden als deze ‘hof’.
Maar uiteraard heeft elk nadeel zijn voordeel: Twee vliegtuigen, dat is de tijd die er nodig is om mijn eitje licht te koken. Het spaart me alvast een kookwekker uit, maar dat is een handigheidje waar ik niet wakker van lig.
De buurt staat op
Stilaan begint de buurt zich te organiseren: met vallen, opstaan, de nodige chaos en weer doorgaan. Het voordeel van die verder vervelende gentrificatie van onze buurt, is dat er toch enkele mensen met kennis van politiek en media wonen. Met als resultaat, de eerste affiches die opduiken, kleinschalige infoavonden waarbij moegetergde buurtbewoners info en argumentatie aangeboden krijgen, om weerwoord te bieden aan het soort van doldwaze dooddoeners à la: ‘Ga dan niet naast de luchthaven wonen’ of ‘bij ons is het veel erger, maar wij klagen niet’ of ‘ja maar het moet voor de veiligheid van het luchtverkeer’ (en wat met onze veiligheid?). Een whatsappgroep die ontploft, actiecomités die elkaar over de gemeentegrenzen heen ontmoeten, pers die aangesproken wordt, filmpjes die massaal gemaakt en doorgestuurd worden, een petitie die stilaan bekend raakt, politici die een nieuwe zaak vinden om hun schouders onder te zetten, doorgewinterde tegenstanders die plots toch op één vlak op dezelfde lijn zitten, … en dan zijn er de buren die dagelijks klacht indienen, en de vele buren die dat ook moedeloos weer opgeven, want ‘er gebeurt toch niets mee ….’
Je organiseren gaat traag, en kost geld dat er niet is, zeker niet in de overbevolkte Brusselse wijken. Zoveel basiskennis hebben politici ook. Sterker noch, dat er een link is tussen de verschuiving van het vliegverkeer op basis van wie tijd, ruimte en middelen heeft voor lobby, staat in de studie die de overheid (FOD Mobiliteit en Vervoer) zelf bestelde.
In diezelfde studie is een tweede conclusie evenmin fraai, want uiteindelijk gaat het niet alleen om een verschuiving, maar vooral om het opdrijven van de uurcapaciteit van de luchthaven.*
Op het plein
Ondertussen ontmoet ik ze in mijn buurt, de moegetergde gezinnen, met wallen en wanhoop onder hun oogleden omdat hun kinderen niet slapen, die geen petitie te zien krijgen en niet weten dat (en waar en hoe) ze klacht kunnen indienen. De mensen op het plein, de bankzitters, cafébazen die ‘not amused’ zijn, maar die met een zekere gelatenheid denken: ‘Dit kan er ook nog wel bij. Eerst de basics aanpakken, de dagelijkse besparingsshow overleven, en dan de vliegtuigen’ (maar dan … is het te laat).
Actie dus!
Klachtenmails
Wie een klacht indient bij Brussel Leefmilieu, krijgt een automatisch ontvangstbewijs. Wie er eentje neerlegt bij Airport Mediation, krijgt daarnaast gegarandeerd een lange en sympathieke mail terug. Sympathiek, want er wordt wel echt moeite gedaan om je te antwoorden. Die mails** bestaan uit een mix van: begrip voor ongemak, besef van impact op leefcomfort, levenskwaliteit, rust en welzijn en de bevestiging dat de situatie ernstig genomen wordt. Daarnaast vertellen die mails dan -bijvoorbeeld op 22 april 2026 – dat de Minister spreekt over deze route als ‘een alternatieve route’, ‘geen voorkeursroute’ en ‘geen politieke keuze’. Of afgelopen week, toen vermeldde de mail de expresvrachtmaatschappijen, de tijdsdruk voor vroege levering, dat het allemaal zo makkelijk niet is, om daarna te bevestigen dat wetenschappelijke studies erop wijzen dat onder andere luchtvaartgeluid effectief de slaapkwaliteit, het stressniveau en het algemeen welzijn beïnvloed.
Met andere woorden: de wetenschap toont aan dat … -waarvan akte-, en toch gaan we door. Wat ben je met wetenschappelijke bewijzen als ze genegeerd worden? Wat ben je met het statuut van uitzonderingsroute als die de facto standaard geworden is? Wat ben je met politici die slaaf zijn van de expresvrachtmaatschappijen en die het onderscheid niet kennen tussen een écht dringende vracht en té last minute bestelde brilletjes voor de zonsverduistering? Verblind door de macht?
Kabaal aan het kabinet
“Het definitief openstellen van de banen 07L en 07R zonder beperkingen is geen operationele aanpassing. Het is een keuze. Een keuze met een naam, een datum, een handtekening — en meer dan 270.000 mensen eronder.”
(Free Air 4 Brussels)
En omdat het een politieke keuze is, is het elke vrijdagochtend tussen 8 uur en 9 uur verzamelen geblazen voor het kabinet van Crucke. Zelfs als elke medewerker besluit voortaan te telewerken op vrijdagochtend, dan nog doet het deugd om daar met onze groep kabaal te maken. De band bestaat voorlopig uit een megafoon voor de zang, cymbaalwerk op metalen stoffer en blik en op potten en pannen, de trommelsectie bestaat uit bestek op werfstellingen en de fluitsectie uit protest- en waarschuwingsfluitjes en een vuvuzela voor de zenuwen.
Er is nog plaats in het orkest, nieuwe leden zijn welkom.
Zondag 13 september doen we er nog een schepje bovenop. Dan vindt aan Simonis een eerste grote publieksactie plaats. Helpende handen zijn die dag en ter voorbereiding nog welkom, maar vooral: ‘Kom en laat je stem horen tegen de vliegtuighinder!’.
Wat kan je doen?
- Teken de petitie!
- Hoe meer klachten, hoe beter. Meermaals klacht indienen mag: bij Airport Mediation, Brussel Leefmilieu
- Hang een affiche (aan eigen deur of om te verspreiden bij winkels). Download ze hier in het Nederlands, in het Frans of tweetalig. Een link naar alle affiches vind je hier.
- Laat je stem horen en kom zondag 13 september om 15 uur naar het (begin van het) grote protest aan Simonis. Breng je picknick mee. (Helpende handen voor de voorbereiding en op de dag zelf mogen zich steeds aanmelden.)
- Kom elke vrijdagochtend tussen 8 uur en 9 uur het weekend mee inluiden bij Crucke: Rue des Petits Carmes 15 (métro Porte de Namur). Breng je oordoppen mee.
- Volg Free Air 4 Brussels op Facebook en Instagram, en neem een kijkje op hun website of word lid.
- Sluit aan bij een (lokale) whatsappgroep of comité om op de hoogte te blijven
- Schrijf politici aan … of … misschien ben jij de persoon die zo’n wonderapp maakt, die helpt de druk op te voeren en die actievoerders tijd bespaart.
*/** Klik hier voor fragmenten uit de studie voor FOD Mobiliteit en Vervoer en uit de mails van Airport Mediation
*Uit (F. Dobruszkes en D. Peeters, ULB-IGEAT, studie uitgevoerd voor de FOD Mobiliteit en Vervoer — definitieve versie overgemaakt aan de minister van Mobiliteit in november 2025) via Free Air 4 Brussels): “Dit roept de vraag op waarom naderingen naar de banen 07 niet langer als een laatste redmiddel worden beschouwd. Er kunnen minstens twee elementen worden genoemd.
Ten eerste zijn de bewoners onder de naderingsas van baan 01 zeer actief geweest in hun verzet tegen de hinder die zij ondervinden (onder meer via verschillende rechtszaken tegen de Belgische Staat), in tegenstelling tot de bewoners onder de naderingen van 07L en 07R. Hier zien we opnieuw het in de milieusociologie bekende verschijnsel dat sociaal bevoordeelde bevolkingsgroepen meer deelnemen aan protest tegen de hinder die zij ondervinden, en omgekeerd. Hoe dan ook zou het verschuiven van landingen van baan 01 naar de banen 07 de inwoners van de Oostrand en het uiterste oosten van het Brussels Gewest ontlasten, maar tegelijkertijd veel meer inwoners van het westen en noorden van de hoofdstad treffen.”
“Ten tweede vraagt Brussels Airport Company om beide banen 07 voor landingen te gebruiken om de uurcapaciteit van de luchthaven bij noorden-, noordoosten- of oostenwind te verhogen en zo zoveel mogelijk over twee banen te beschikken zonder kruisingen op de grond. Bovendien maakt de RNP-nadering, in haar rechtlijnige vorm, het mogelijk om de afstand tussen naderende vliegtuigen te verkleinen ten opzichte van de VOR-nadering…”
** fragmenten uit de mails van Airport Mediation:
-stukjes uit de mail van 22 april: “Wij begrijpen uw klacht en we betreuren het ongemak dat u kan ondervinden als gevolg van de geluidshinder en de frequentie van vliegtuigen (…)
Wij beseffen dat de geluidshinder en de frequente overvluchten een aanzienlijke impact kunnen hebben op uw leefcomfort. (…) Uw bezorgdheid is volledig begrijpelijk, en wij willen benadrukken dat wij uw situatie ernstig nemen en met aandacht opvolgen. (…)
Wat De RNP-07L procedure betreft sprak de Minister zich als volgt uit in de kamer:
“De RNP‑procedure 07L is een alternatieve landingsprocedure, geen voorkeursroute en geen politieke keuze. Ze wordt enkel gebruikt wanneer de windrichting of werken op de 25‑banen dit noodzakelijk maken. Door de toename van oostenwinden gebeurt dit vandaag (…)”
-stukjes uit de mail van 13 augustus: “Vooreerst wensen wij heel duidelijk de realiteit van de hinder die u beschrijft te erkennen. Herhaalde overvluchten, in het bijzonder wanneer zij ’s nachts vliegen, kunnen een reële impact hebben op de levenskwaliteit, de rust en het dagelijks welzijn. Deze impact wordt door de Ombudsdienst goed begrepen.
(…) Tegelijk moet worden vastgesteld dat nachtvluchten een structureel onderdeel vormen van bepaalde logistieke activiteiten, in het bijzonder voor expresvrachtmaatschappijen. Deze operaties zijn gebaseerd op een sterk tijdsgebonden netwerk (nachtelijke sortering en vroege levering), waardoor een volledige afschaffing of verschuiving van deze activiteiten momenteel operationeel en economisch zeer moeilijk haalbaar is. (…)
Wetenschappelijke studies wijzen erop dat langdurige blootstelling aan omgevingsgeluid, waaronder luchtvaartgeluid, onder meer een invloed kan hebben op slaapkwaliteit, stressniveau en algemeen welzijn.
