Onze democratie, bij monde van de federale regering, verminderde de recente vliegtax van 10 naar 3 euro, net voor de zomerrust. En toen begon Zuid-Europa te branden. Een relatief kleine klimaatmaatregel werd op die manier piepklein.
Dit is natuurlijk dramatisch.
Wie nog nadenkt over een mogelijke redding der mensheid uit de steeds gloeiendere klauwen der klimaatcrisis, wie nog op actie hoopt, wie nog snakt naar koelte en doortastende maatregelen, die kijkt hiernaar en zucht. Nog maar eens.
Het licht van de zon valt niet te ontkennen, noch haar schadelijke intensiteit, maar toch blijven we liever voortdoen (Business As Usual) in plaats van iets echt te veranderen.
De politiek en de politici zijn alles welbeschouwd dé mensen die moeten en kunnen sturen en bijsturen. Wat doet de Belgische regering in feite, nu ze deze vliegtaks verlaagt? Blijven afvliegen op de dood, met 5 minuten vertraging. Onze regering zegt: wij zien de dood, daar voor ons uit, en daarom doen wij daar iets aan: we veranderen een halve graad van koers.
De boodschap luidt: wij zullen de koopkracht van de mensen blijven beschermen en de vrijheid maximaal blijven ondersteunen. Wij zullen collectief sterven in de trotse overtuiging dat wat we deden goed was en we niet anders konden.
Die hittegolf van begin juli, zo stelde Yves Coppieters (Waals minister van gezondheid en milieu) onlangs in LaLibreBelgique, konden we niet zien aankomen. “Personne ne pouvait prédire ce pic de chaleur et une concentration en polluants si importante.” Nochtans kenden we onze eerste te warme zomer in België in 1990 al.
In geen enkel ander land deze zomer zijn er meer hittedoden geweest dan in België.
Met de bestaande democratieën gaan we er dus niet geraken, zo lijkt het. OK, de uitstoot van CO2 in Europa is met dertig procent gedaald sinds 1990, en we zijn tergend traag de fossiele brandstoffen aan het vervangen. Maar Singapore, de VAE, Rwanda en China blijken veel effectiever in de omschakeling.
De vraag rijst wat beter is: ons vel redden in een autoritaire staat of doodgaan in een democratie? Mij – ik heb een gezonde overlevingsdrang – lijkt het antwoord in eerste instantie zonneklaar. Wat denkt u? Autoritaire regimes bieden geen transparantie noch verantwoording, maar ze kunnen wel een pak sneller vooruitgaan (als het aankomt op het bedwingen van de klimaatontregeling).
China’s koolstofintensiteit (de economie draaiende houden met weinig vervuiling) zal in 2035 65% zijn gedaald tegenover 2005. De uitstoot blijft vooralsnog wel nog stijgen in absolute cijfers. Het land behaalde zijn 2030-doel voor wind- en zonne-energie al in 2024, zes jaar eerder dan gepland. Ze zitten vandaag aan 22% niet-fossiele energie. China excelleert in absolute schaal: de snelheid waarmee het zijn energiesysteem vergroent is wereldwijd ongekend. OK, mensen hebben zich even in koude huizen moeten zien te redden, terwijl zoiets hier taboe is, en miljoenen zijn van hun land verdreven, terwijl hier het woord weerbaarheid nog altijd meer vakbondsbetogingen tevoorschijn tovert dan een nieuwe mens die opstaat en het hoofd recht. In Europa sterven wel jaarlijks miljoenen door luchtvervuiling, omdat het invoeren van een LEZ-zone altijd minstens 10 jaar duurt.
Rwanda’s broeikasgasemissies zullen in 2035 met 53% netto zijn gedaald ten opzichte van het Business As Usual scenario. Vandaag zijn die emissies al 36% lager dan dat scenario van de status quo. Verdere reductie is daar echter wel sterk afhankelijk van buitenlandse financiering.
In Europa is Groot-Brittanië de absolute koploper, met 54% CO2-reductie sinds 1990. Maar het Europese algehele tempo ligt te laag. Toch boeken we ook successen, vooral wat betreft hernieuwbare energie. In 2025 haalden we in de EU voor het eerst meer elektriciteit uit wind en zon dan uit fossiele brandstoffen. Alles bij elkaar halen we echter nog steeds maar 26% van onze benodigde energie uit hernieuwbare grondstoffen.
Waar Europa mikt op het steeds duurder maken van vuile energie, mikt een land als China op het steeds goedkoper aanbieden van schone energie.
Hoe geraken we nog uit het doemscenario (dat mensen enkel in keukens durven evoceren, niet in kranten)? Via de moeizame, maar min of meer breed gedragen route? Of langs de autoritaire snelweg?
